ఎండా కాలంలో నీటి కష్టాలు

చిన్నప్పుడు అంతా ప్రతి ఇంట్లో బావులు ఉండేవి.మంచి నీళ్ళకు మున్సిపల్ కొళాయిలో నీళ్ళు తెచ్చుకునేవాళ్ళము.ఇంట్లో మంచి నీళ్ళ బావి ఉంటే ఆ అవసరం కూడా లేదు.కానీ ఎండా కాలంలో ఎండలు మండి పోయేవి కదా!బావుల్లో నీళ్ళు ఇంకి పోయేవి.అప్పుడు చాలా కష్టం అయ్యేది బొట్టు బొట్టుకు.అందులో మేము ఏడుగురం...అమ్మ,బాబు,పెద్దక్కయ్య,పెద్దన్నయ్య,చిన్నక్కయ్య,చిన్నన్నయ్య,నేను.ఎన్ని నీళ్ళు కావాలి?పని వాళ్ళు ఉంటే వాళ్ళ చేత బయట నుంచి తెప్పిచ్చేది అమ్మ.వాళ్ళు లేనప్పుడు బాగా కష్టం అయ్యేది.బాబు ఆఫీసు నుంచి వచ్చి,అన్నం తినేవాడు.వెంటనే చేద తీసుకుని,వీథి బావి దగ్గరకు వెళ్ళేవాడు.మిట్ట మధ్యాహ్నం ఎవ్వరూ బావి దగ్గర ఉండరు.మేమంతా బిందెలు,బక్కెట్లు తీసుకెళ్ళేవాళ్ళము.బాబు సర సర అంటూ నీళ్ళు తోడేవాడు.మేము టక టక నీళ్ళ బిందెలు తీసుకెళ్ళి,ఇంట్లో తొట్లకు,అండాలలోకు పోసేవాళ్ళము.పది నిముషాలలో ముప్పై,నలభై బిందెలు నీళ్ళు తోడేవాడు బాబు.ఇంక రెండో రోజు దాకా నిశ్చింత అమ్మకు.అదీ కాకుండా అమ్మ ప్రతి రోజూ వంటిల్లు,అన్నాలు తినే గది కడిగేది.ఇల్లూ వాకిళ్ళు కడుగుకోవడం...పొద్దున ముగ్గు,సాయంత్రం సంధ్య ముగ్గు.ముగ్గు పొద్దున అడ్డ గీతలు,సాయంత్రం నిలువు గీతలు వెయ్యాలి.స్నానాలు,పానాలు,కాళ్ళూ చేతులు కడుగుకునేదానికి,వంటా వార్పులకు,బట్టలు ఉతుక్కునేదానికి..।ఇక లేచి నప్పటినుంచీ నీళ్ళతోటే కదా పని!మా అమ్మకయితే పాపం నీళ్ళలో తిరిగి,తిరిగి కాళ్ళు పాచి పోయేవి.మెట్టెలు దగ్గర వాచి,రాత్రిళ్ళు అంతా నొప్పికి అల్లాడేది.అన్నయ్య వాళ్ళు హాస్పిటలు నుంచి ఏదో ఆయింట్ మెంటు తెచ్చి పూసేవాళ్ళు.వానాకాలంలో అయితే మరీ ఎక్కువ!అట్లనే మళ్ళీ పొద్దున లేచి పని చేసుకునేది ఆ తడిలోనే.ఇంటి బయట,దొడ్లో అంతా మట్టినేల కదా!

డెట్టాల్ వాసనంటేనే ఇష్టం లేదు

నాకు చిన్నప్పటి నుంచి వాసనలు అంటే భయం.అప్పట్లో ప్రక్క ఇండ్లలో ఎవరైనా పోతే,ఘాటైన వాసన ఆ వీథి అంతా వచ్చేది.నేను డెడ్ బాడీస్ నుంచి ఆ వాసన అని ఫిక్స్ అయిపోయాను.ఆ వాసన ఎక్కడ వచ్చినా,ఏదో జరగ రానిది జరిగింది అని భయం.చాలా ఏళ్ళ తరువాత కానీ తెలియలేదు,అది సాంబ్రాణి కడ్డీల వాసన అని.అట్లాగే డెట్టాల్ వాసన కూడా! జువాలజీ ప్రాక్టికల్ క్లాసు లంచ్ ముందర పిరియడ్ వచ్చేది.ఆ కాక్రోచెస్,ఆ స్లైమీ ఫ్రాగ్స్ dissection కాగానే సారు డెట్టాల్ తో చేతులు కడుక్కోమని చెప్పేవాడు.ఏదో ఒక్క చుక్క ఏసుకుంటే చాలు అని తెలిసేది కాదు.మొహం రుద్దుకునేదానికి సబ్బు నురగ వచ్చేటట్లు ఇంతింత వేసుకునేదానిని.చేతులు ఎంత కడుక్కున్నా ఆ వాసన పోయేది కాదు.చేతులు ఇంకా స్లైమీగా,బంక బంకగా ఉన్నట్లు ఫీలింగ్.క్లాసు కాగానే,ఇంటికి పోయి అన్నం తినాలి.అమ్మ పెట్టిన అన్నం అంతా తినక పోతే అమ్మ ఒప్పుకోదు.ముద్ద నోటి దగ్గరకు రాగానే డెట్టాల్ వాసన గుప్పున ముక్కుకు తగిలేది.ఏడుపు వచ్చేది.అట్లానే తిని,కళ్ళు తుడుచుకుంటూ,మళ్ళీ బడికి పరిగెత్తేదాన్ని. డిగ్రీలో జువాలజీ లో యూనివర్సిటీ టాపర్ ను.కానీ బాటనీలో సీటు రాగానే బాటనీకి మారిపోయాను M.Scలో.చిన్నప్పటి నుంచీ ఆ కాక్రోచ్ మౌత్ పార్ట్స్..తెల్లగా పిండి పిండిగా ఇంటర్నల్ విసరా,స్లైమీ ఫ్రాగ్స్ తో dissections తో విసిగిపోయాను. ఒక సారి ఒక పార్టీలో మ్యాంగో లస్సీ ఒక పెద్ద జార్ కి చేసి పెట్టి ఉన్నారు.మామిడి పళ్ళు అంటే ఇష్టమే కదా అని అక్కడికి వెళ్ళి,ఒక గ్లాసులో పట్టుకున్నాను.జ్యూస్ ముక్కు దగ్గరికి రాగానే ఆ వాసనకు కడుపులో తిప్పింది.అది చెడిపోయిందేమో,ఎవ్వరూ తాగొద్దు అని చెప్పాలనుకున్నాను.చూస్తే అన్ని చోట్లకంటే అక్కడే క్యూ ఎక్కువ!ఒక్కొక్కరు రెండు,మూడు కప్పులు పట్టుకుని తాగుతున్నారు.అప్పుడు అర్థం అయింది లోపం నాలోనే ఉందని.

ఎప్పుడూ మగ వేషాలేనా?

నేను సన్నగా,పొడుగ్గా ఉండేదాన్ని.మంచి,చిక్కటి,పొడుగు జడ.కానీ వరుసగా డాన్సులలో,డ్రామాలలో మగ వేషాలే వచ్చేవి.గౌరమ్మా,నీ మొగుడెవరమ్మా ...డాన్సుకు గోపీ వేషంలో చేసాను.మథురా నగరిలో...చల్లనమ్మ బోవు పాటకు కృష్ణుడు వేషం!స్నేక్ చార్మర్ బ్యాలే లో పాములోడి వేషం.మరీ ఆ డాన్స్ చేసేటప్పుడు,వాళ్ళు జుట్టంతా ముడి లాగా వేసి,తలపాగా కట్టారు.మధ్యలో జుట్టు ముడి ఊడింది.పాములా చేసే విన్యాసాలకు జుట్టు స్టేజ్ అంతా జీరాడింది!డాన్సులో మగ వేషం అంటే అది నేనేలా అయిపోయింది.శాకుంతలమ్..।సంస్కృత నాటకంలో కణ్వ మహర్షిగా చేసాను. ఎప్పుడూ ఇంతేనా!అనిపించేది.కాదు,కాదు.అప్పట్లో చీఫ్ మినిస్టరు,కాసు బ్రహ్మానంద రెడ్డి గారు మా స్కూలుకు వచ్చారు.అప్పుడు నాగమల్లి కోనలోన,నక్కిందో లేడి కూన పాటకు...పావడా,పమిట వేసుకుని చేసాను.భరత నాట్యానికి అయితే ఇంక వేరే డ్రెస్సు ఉంటుంది కదా!అప్పుడు అయితే ఆయన భుజం పైనచెయ్యి వేసి...బాగా చేసావు పాపా!బాగా చదువుకో!అని అన్నాడు.రెండో రోజు ప్రొద్దున అన్ని తెలుగు దిన పత్రికలలో ఫ్రంట్ పేజీలో మా గ్రూప్ ఫోటో పెద్దదిగా!ఆ కట్టింగ్ చాలా రోజులు దాచి పెట్టుకున్నాను.అసలు సిసలు కాంప్లిమెంటు మా దొడ్లు కడిగే ఆమె ఇచ్చింది.వాళ్ళు చీఫ్ మినిస్టరును చూసేదానికి వచ్చి,అలానే మా డాన్సులు కూడా చూసారు.పాపం!వాళ్ళయితే తాగి వచ్చేవాళ్ళు పొద్దున పనికి.కష్టమయిన పని కదా!ఆమె అమ్మతో అనింది.అమ్మా!మన అమ్మి జింక పిల్ల లాగా భలే చేసింది.ఆ మాటలు విని నాకు చాలా సంతోషమయింది.ఎందుకంటే అప్పటి దాకా ఆమె అంటే నాకు భయంగా ఉండేది.అసలు మమ్మలను గమనిస్తుందని కూడా తెలిసేది కాదు.నల్లగా,లావుగా,ఒక కన్ను పోయి ఉండేది.ఇంకో కన్ను ఎర్రగా ఉండేది.తూలుతూ పని చేసేది.ఆమె నన్ను కనిపెట్టి,ఇంటికి వచ్చినప్పుడు అమ్మకు చెప్పడం నిజంగా గ్రేట్ అనుపించింది.ఇప్పుడు నేను ఆమెకు సిన్సియర్ గా హాట్స్ ఆఫ్ చెబుతాను.

పంచవటీ కీ ఛాయా మే హై

పంచవటీ కీ ఛాయా మే హై సుందర్ పర్ణ కుటీర్ బనా। ఇస్కే సమ్ముఖ్ స్వచ్ఛ శిలా పర్ ధీర్ వీర్ నిర్భీక్ బనా॥ జాగ్ రహా యహ్ కౌన్ ధనుర్ధర్ జబ్ కి భువన్ భర్ సోతా హై। భోగీ కుసుమాయుధ్ యోగీ సా బనా దృష్టిగత్ హోతా హై॥ ఎంత బాగుంది కదా ఈ పద్యము చదువుకునేదానికి.వినే దానికి ఇంకా ఇంపుగా ఉంటుంది.చిన్నప్పుడు మా పాఠం.మైథిలీ శరణ్ గుప్త గారి రామ చరిత మానస్ లోది.లక్ష్మణుని వర్ణన.రాముడు,సీత,లక్ష్మణుడు అడవులకు వెళతారు కదా!కైక వరాల వలన.అప్పుడు పంచవటీ అనే ప్రదేశంలో కొంత కాలం ఉంటారు.లక్ష్మణుడి జీవిత ధ్యేయమే సీతారాముల సేవలో తరించడం.మరి పోటీకి కూడా ఎవరూ లేరంటే,వదులుకుంటాడా?రేయింబగళ్ళూ వాళ్ళను కాచుకుని ఉంటాడు.కవి అదే చెబుతున్నాడు.పంచవటిలో చిన్న కుటీరం ఉంది.దాని దగ్గరలోనే ఒక బండరాయి ఉంది.ఒక యువకుడు నిర్భీతితో,ఆ చీకటిలో,ఆ బండ పైన కూర్చుని నిరీక్షిస్తున్నాడు.భుజానికి ధనుస్సు,అంబుల పొది ఉంది.లోకమంతా నిద్రలో ఉన్నా,ఇతను మటుకు రెండు కళ్ళనూ ఆల్చిప్పల్లాగా చేసి చుట్టూరా గమనిస్తున్నాడు.చూసేదానికి వస్త్రధారణ పరంగా యోగిలా ఉన్నాడు.ఒక కోమలమయిన భోగి యోగి వేషంలో కనిపిస్తున్నట్లు ఉన్నాడు.నిజమే కదా!రాచరికాల్లో తేలాడాల్సిన భోగి,నార చీరలు కట్టుకుని,కటిక రాళ్ళ పైన కూర్చుని,రాత్రింబగళ్ళూ అడవిలో అటవికంగా ఉండాల్సి రావడం,ముని వేషంలో ఉండమూ విథి వైపరీత్యం కదా! ఇంకో పద్యం వేరే కవి రాసింది. రుండ్ కాటి ముండ్ కాటి రుండ్ కే దుఖండ్ కాటి।। ఇది అభిమన్యుడు పద్మ వ్యూహంలో వీరనృత్యం చేసేటప్పుడు వర్ణన.అభిమన్యుడు రణరంగంలో దూకి,యుద్థం చేస్తున్నాడు...వీరోచితంగా.అతని కరవాలానికి క్షణం తీరిక లేదు.తల నుంచి మొండెం వేరు చేస్తున్నాడుట!ఆ మరుక్షణమే...ఆ మొండాన్ని మరో రెండు తునకలు చేస్తున్నాడుట ఆ ముక్కు పచ్చలారని బాల వీరుడు...అభిమన్యుడు. అలాగే సుభధ్రా కుమారీ చౌహాన్ జీ కథలు,సూరదాసు,కబీర్ దాసు దోహాలు బాగా నచ్చేవి.డిగ్రీలో హరి వంశ్ రాయ్ బచ్చన్ గారి భూలే బిసరే చిత్ర అనే నవల ఉండేది.ప్రీ ఇండిపెన్డెన్స్ లో మన వాళ్ళ ఆలోచనా విథానం.కొంత మంది ఇంగ్లీషు నేర్చుకుని ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలు చేయడం.ఇంగ్లీషు వాళ్ళ అప్రూవల్,acceptance కోసరం తపన...ఇవన్నీ బాగా ఆవిష్కరించాడు రచయిత.

పదో క్లాసుకు వచ్చినా పెద్దన్నయ్యే పెన్సిలు చెక్కిచ్చాడు

పెద్దన్నయ్యకు నేనంటే చాలా ఇష్టం.నేను పుట్టిన క్షణం నుంచీ వాడి ఆఖరు శ్వాస దాకా అంతే ప్రేమగా ఉన్నాడు.నాకూ అంతే!ఎప్పుడూ బుల్లీ,బుల్లెమ్మా,తల్లీ అనే పిలిచేవాడు.నేను ఇంట్లో ఆఖరు,అందునా మబ్బురామిని.కాబట్టి అమ్మ,అక్కయ్య,అన్నయ్య నా అన్ని పనులకూ హాజరు...చేసి పెట్టేదానికి.బళ్ళు తెరవంగానే,పుస్తకాలకు అట్టలు వేయడం మొదలు.తరువాత మంచి,మంచి స్టిక్కర్లు అంటించి పేరు,క్లాసు రాయడం.టెక్స్ట్ బుక్స్ అయితే మరీను.ఎవరూ దొంగిలించకుండా అన్ని తట్లూ పేర్లు రాసేవాడు.పుస్తకం కొంచెం వంచి అన్ని పేజీలు కలిసేటట్లు పేరు రాసేవాడు.నాకు అవన్నీ చాలా గ్రేట్.మా పెద్దన్నయ్య రాసిచ్చాడు,మా పెద్దన్నయ్య చేసిచ్చాడు అంటూ అందరికీ చెప్పుకునే దాన్ని.నాకు బ్లేడు ఇవ్వాలంటే ఇంట్లో అందరికీ వణుకు!వేలు కోసుకుంటానేమో పెన్సిలు చెక్క బోతూ అని.అందుకని అన్నయ్యే రోజూ పెన్సిలు చెక్కి,నా పగోడా జామెట్రీ బాక్సులో పెట్టేవాడు.ఆ ప్రహసనం నా పబ్లిక్ పరీక్షల టైము దాకా జరిగింది.ఒకరోజు పబ్లిక్ పరీక్షల ముందు స్కూలులో అప్లికేషన్ ఫార్మ్ ఫిల్ అప్ చేయమన్నారు.మా పెద్దన్నయ్య చేత చేయించుకుని వస్తాను అని చెప్పాను సర్ కి.పరీక్షలు ఎవరు రాయాల్సింది?నువ్వా?మీ అన్నయ్యా?అందరూ రాస్తున్నారు కదా,నువ్వూ రాయి.ఎక్కడన్నా తెలియక పోతే నేను చెబుతాను అని అన్నాడు.అలా ఆ రోజు బలవంతాన ఫిల్ అప్ చేసాను ఫార్మ్.

డిల్లీలో ప్రదర్శన చేజారిన వేళ

బళ్ళో ఎప్పుడూ ఎగురుతూ,డాన్సులు వేస్తుండేదానిని.ఒక సంవత్సరము నన్ను,p.b.పద్మజను సెలెక్ట్ చేసారు.దేనికి అనుకుంటున్నారు?డిల్లీ లో జరిగే నేషనల్ కల్చరల్ ఈవెంటులో మా స్కూలును రెప్రజెంట్ చేసేదానికి.స్వరజతి నేర్పించారు.దానికి తగిన డ్రెస్సు,నగలు అన్నీ కూడా స్కూలు వాళ్ళే కొన్నారు.భరత నాట్యం...ఇరగ దియ్యాలి డిల్లీలో అని రోజూ ప్రాక్టీసు చేసేవాళ్ళము,స్కూలు అయిపోయిన తరువాత.అన్నీ వైనంగా,అనుకున్నట్లు జరిగితే...।అది జీవితం ఎలా అవుతుంది?సడెన్ గా ఒక రోజు పొద్దున లేచేటప్పటికి కళ్ళు అతుక్కుని పోయి ఉన్నాయి.కళ్ళు తుడుచోబోతే తడి తడిగా,బంకలు బంకలుగా చేతులకు.అమ్మా!అంటూ అమ్మ దగ్గరకు పోయాను.అయ్యో!కళ్ళంతా ఎర్రగా ఉన్నాయి.కళ్ళు రెండూ పుసులు కట్టి ఉన్నాయి అనింది.చిన్నగా వేడి నీళ్ళతో కళ్ళు శుభ్రం చేసింది.ఈ రోజు బడికి వద్దులే తల్లీ.తగ్గిన తరువాత రేపు పోదువులే,అనింది.ఆ ఆగడం ఆగడం పది రోజులు బడికి వెళ్ళలేక పోయాను.ఎందుకంటే నాకు వచ్చింది గ్లకోమా అని చెప్పింది పెద్దక్కయ్య.హాస్పిటలుకు తీసుకెళ్ళి,డాక్టరుకు చూపించి మందులు వాడారు.బాగా సివియర్ గా వచ్చినట్లుంది.పూర్తిగా తగ్గేదానికి రెండు వారాలు పట్టింది.బడికి పోయి చూస్తే,పరిస్థితి అంతా తారు మారు.అన్ని రోజులు బడికి వెళ్ళక పోయేటప్పటికి,నేను ఎప్పుడు వస్తానో వాళ్ళకు తెలియలేదు.ఈ లోపల,ముఖ్యంగా డాన్సు ప్రాక్టీసు పోయింది.డిల్లీ అథారిటీస్ కి కేండిడేట్స్ పేర్లు చెప్పాల్సి రావడం,ట్రైను టికెట్స్ కొనాల్సి రావడం...వాళ్ళు రెండో ఆలోచన లేకుండా నా స్థానంలో రాథనో,సావిత్రినో సెలెక్ట్ చేసేసారు.నేను చాలా బాథ పడ్డాను.కనీసం నెక్స్ట్ ఇయర్ పంపిస్తారు అనుకున్నాను.కానీ కుదర లేదు.మా జూనియర్స్ ని సెలెక్ట్ చేసారు.ఇలా డిల్లీలో నా నాట్య ప్రదర్శన కల కలలాగానే నిలిచిపోయింది.

ఫిజిక్స్ ఎక్స్పెరిమెంట్…ఎక్కిళ్ళు పెట్టి ఏడుపులు

నాకు అసలే ఫిజిక్స్ అంటే భయం.ఇంక ప్రాక్టికల్ ఎక్జామ్ అంటే ఎలా ఉంటుంది?ఒక సారి magnetism కు సంబంథించి ఎక్స్పెరిమెంటు వచ్చింది.నాకు తియరీ తెలుసు...like poles repel and unlike poles attract అని.కానీ అక్కడ తత్తర బిత్తర!రెండూ సౌత్ పోల్ ఎండ్స్ పెట్టి మాగ్నెటిక్ ఫీల్డ్ రమ్మంటే ఎట్లా వస్తుంది?ఇంకో సారి ట్రై చేసాను.ఈ సారి రెండూ నార్త్ పోల్స్ దగ్గరకర తీసుకు వచ్చాను.ఏమీ వర్క్ అవుట్ కావడం లేదు.బెల్ కొట్టారు.టైమ్ అయిపోయింది.బయటకు వచ్చేసాను దిగాలుగా.రెండో రోజు పొద్దున అరగంట ముందర స్కూల్ కి వెళ్ళి ఫిజిక్స్ జిపార్టిమెంటుకు వెళ్ళాను.సర్ నన్ను చూసి రా..రా.।।ఏంది ఆ ఎక్స్పెరిమెంటు చేయడం?అని నాలుగు అక్షింతలు వేసి,ఆన్సర్ పేపరు ఇచ్చాడు.సున్నా!తెలిసిందే,కానీ కళ్ళ ముందర సున్నా మార్కులు చూస్తుంటే ఏడుపు ఎగదన్నుకుని వచ్చింది.ప్రేయర్ కి టైము అయింది.ప్రేయర్ లో అంతా ఎక్కి ఎక్కి ఏడుపు.ప్రేయర్ అయిపోగానే ఏందా ఏడుపులు వికారంగా అంటూ పి.టి మాస్టరు వాయింపులు.మొత్తానికి ఆరోజంతా దిగులు పడుతూనే ఉన్నాను.

విజయ ముక్త మేడమ్ గారి Ophelia వర్ణన

డిగ్రీలో మాకు Hamlet ఉండేది.ఇంగ్లీషుకు విజయ ముక్త మేడమ్ గారు వచ్చేవారు.ఆమె నీట్ గా,సిమ్పుల్ గా,నవ్వు ముఖంతో ఉండేవారు ఎప్పుడూ.నా హాండ్ రైటింగ్ అంక చండాలంగా ఉంటుంది.చిన్నప్పుడు ఎడమ చేతి నుంచి కుడి చేతికి మారిన ప్రభావమేమో అని అనుకుంటాను.పదో క్లాసు వచ్చేదాకా కూడా ప్రాక్టీసు చేసాను కానీ హాండ్ రైటింగు బాగుపడలేదు.నా ఆన్సర్ షీట్లో ప్రతి సారీ ఆమె రైట్ ఎ గుడ్ హాండ్,రైట్ ఎ నీట్ హాండ్ అని రాస్తుండేది.ఆమె ఎంత ఇన్వాల్వ్మెంటు ఉండే లెక్చరర్ అంటే అప్పుడు కూడా సిలబస్ కంప్లీట్ కాలేదని ఎక్ట్రా క్లాసెస్ తీసుకునేది.షేక్స్పియర్ ఏమి రాసాడో కానీ,ఆమె చెబుతుంటే అంత నచ్చేది.ఒఫీలియా క్యారెక్టర్ గురించి చెబుతుంటే కళ్ళ నీళ్ళు తిరిగేవి.ఆమె అందమూ,అమాయకత్వమూ,ఆమె ప్రేమ,ఆమె నిస్సహాయత,నిర్వేదం,తొందరపాటుతనం ....అన్నీ కళ్ళకు కట్టినట్లు చెప్పేది.paradise lost book 4,Milton ది కూడా చాలా బాగా వివరించేది.లర్కింగ్,ల్యూరింగ్ అండ్ వెనమస్ వైపర్ గురించి చెప్పేటప్పుడు గానీ,గార్డెన్ ఆఫ్ ఈడెన్ వర్ణన కానీ,Adam and Eve అమాయకత్వమూ,ప్రేమ కానీ..।ఆమె చెబుతుంటే ఆ లోకంలోకి వెళ్ళిపోయినట్లు ఉండేది.నిజంగా ఆమె చెప్పే విథానం నాకు చాలా నచ్చేది.

Chase novels లో Sullivan brothers లా కాదు

chase novels లో sullivan brothers ఇద్దరు ఉంటారు.వాళ్ళు కిరాయి హంతకులు.వాళ్ళు ఒప్పుకున్నారంటే,ఇంక ఆ మనిషి పని అయిపోయినట్లే!ఎందుకంటే వాళ్ళు ఒక రోజు కాదు,ఒక వారము,నెల,సంవత్సరము అయినా విసుగు చెందరు.ఓపికగా ఆ మనిషి దొరికేదాక,ఓపికగా కాచుకుంటారు.వాళ్ళను black crows అని కూడా అంటారు.వాళ్ళ మిషన్ కాదు కానీ,వాళ్ళ ఓపిక,సహనం ...వాళ్ళు అనుకున్న పని అయ్యేదాక విసుగు,చీదర,అసహనం,అసంతృప్తి లేకుండా ఎదురు చూడడం అనేది అప్పట్లో నాకు చాలా గొప్ప అనిపించేది.వాళ్ళు కూల్ గా ఉంటారు.కోల్డ్ బ్లడెడ్ గా పని కానిస్తారు. నాకు అయితే అంతలా ఏంది...ఇసుమంత కూడా ఓపిక లేదు,ఉండదు.అప్పట్లో బస్ స్టాండులో ముందర వచ్చే పాసెంజరు ఎక్కేదాన్ని గానీ తరువాత వస్తుంది అనే ఎక్స్ప్రెస్ కోసం కాచుకునే దాన్ని కాదు.అందులో అప్పట్లో బస్సులు,ట్రైన్స్ తక్కువ .దూరం నుంచి వచ్చే బస్సులు అయితే...ఫుల్ అయితే ఊరి పొలిమెరలోనే డ్రైవరు తిప్పుకుని వెళ్ళిపోయేవాడు.మనమేమో ఇక్కడ ఇంకా బస్సు రాలేదు.ఎప్పటికి వస్తుందో,ఏమో అనుకుంటుంటాము.చాలా సేపు అయితే అసలు వస్తుందో,రాదో...ఊళ్ళోకి రాకుండానే వెళ్ళిపోయిందేమో అనే అనుమానాలు వస్తాయి.ఇంత టెన్షన్ నేను భరించలేను.ముందు వచ్చిన బస్సు ఎక్కితే....రై..రై అని పోతామో...।ఆడుతూ పాడుతూ ఆరు గంటలు లేటుగా చేరుతామో..।మొత్తానికి గమ్యం చేరుతాము కదా! సినిమాల విషయం కూడా అంతే!ముచ్చటగా మూడో రోజే కడ అనే సినిమా ముందరే చూసెయ్యాలి.వంద రోజులు ఆడే సినిమా ఎప్పుడైనా చూడొచ్చు.ఇందులో మా పెద్దక్కయ్య విశ్లేషణ ఇలాగుండేది.ఫ్లాప్ అయిన సినిమా పైన విశ్లేషణలు పుంఖాలు,పుంఖాలు చేసుకోవచ్చు.ఎన్టీవోడు అలా ఎందుకు చేసాడు.సావిత్రికి తగినంత బరువైన పాత్ర పడలేదు.మాటలు,పాటలలో పస లేదు.డైరెక్షన్ మరీ చెండాలం అంటూ!అదే హిట్ సినిమా అయితే ...సింపుల్ గా బాగుంది అనేసి ఊరుకుంటాము. నవల తీసుకుంటే ముందర ముప్పై పేజీల కంటే ఆఖరున ఆరు పేజీలు ముందర చదివేస్తాను.కథ సుఖాంతమా?దుఃఖాంతమా!హీరో హీరోయిన్లు కలుసుకున్నారా?పెళ్ళి చేసుకున్నారా?విలను పరిస్థితి ఏంది?ఇవన్నీ ఆఖరునే కదా తెలిసేది.తరువాత నిదానంగా నవల పూర్తి చేయవచ్చు టెన్షన్ లేకుండా. మన పాత కథలలో కథానాయిక విరహంతో,కళ్ళు కాయలు కాచేలాగ ఎదురు చూస్తుంది అని రాసేవాళ్ళు కదా!నాకయితే ఈ విరహమూ వద్దు,ఆ కళ్ళు కాయలూ కాయనక్కర లేదు.ఆ ఎదురు చూపులూ,బెదురు చూపులూ వద్దు.శుభ్రంగా,తిని పడుకుంటే ఒక పని అయిపోతుంది అనిపించేది.

అలాస్క ఎయిర్ లైన్న్…అందమయిన అనుభూతి

మొన్న వైట్ సాండ్ బీచ్ కి వెళ్ళాము.అక్కడ ఇసుక చాలా ఫైన్ గా ఉంది.పిండిలాగ మెత్తగా ఉంది.నీళ్ళు గ్రీనిష్ బ్లూ గా భలే ప్లెసెంట్ గా ఉన్నాయి.షాలో వాటర్స్ అయి,బ్లూ గ్రీన్ ఆల్గే ఎక్కువగా ఉంటే నీళ్ళు ఆరకంగా కనిపిస్తాయి.సముద్రము లోతు పెరిగే కొద్దీ లైట్ బ్లూ,డీప్ బ్లూ గా కనిపిస్తుంది.సముద్రం ని రత్న గర్భ ఇంటారు కదా!నిన్న నీరెండకు నీరు మెరుస్తూ,అల్లంత దూరం నుంచీ రత్నాల దుప్పటి పరుచుకున్నట్లు మెరిసిపోతూ ఉణ్ణింది. ఇక్కడ గ్రీన్ సాండ్ బీచ్ కూడా ఉందట.మాకు కుదరలేదు.అక్కడకు చేరడం కొంచెం కష్టం అనుకున్నారు. నిన్న మా తిరుగు ప్రయాణం.A-Bays అనే చోట బ్రేక్ఫాస్ట్ చేసాము.నేను వెనీలా ఫ్లేవర్డ్ యోగర్ట్ విత్ బ్లూ బెర్రీస్,స్ట్రా బెర్రీస్ తీసుకున్నాను.వచ్చేటప్పుడు అర్థరాత్రి దిగాము కాబట్టి అర్థం కాలేదు.పగటి పూట చూస్తే ఎయిర్ పోర్ట్ భలే డిఫరెంట్గా కనిపించింది.మొదటి సారి నేను అలాంటి ఎయిర్ పోర్టు చూడడం!అంతా ఓపన్ గా ఉంది.ఏదీ క్లోస్ గా లేదు.బాగేజ్ క్లైమ్,గేట్స్ అన్నీ!ఒక రకంగా చెప్పాలంటే వసారాలు ఉంటాయి కదా పల్లెలలో ఇండ్లలో .జస్ట్ రూఫ్..।నాలుగు తట్లూ తెరిచి ఉంటుంది ప్రతి చోటా.నిజానికి మా గేటు దగ్గరకు వెళ్ళి కూర్చుంటే ఎదురుగా వీథి,వెనకాలే విమానం,ప్రక్కనే విశాలంగా సముద్రమూ కనుపిస్తున్నాయి.అక్కడ నేటివిటీ,లోకల్ టచ్,వెదర్ కండిషన్స్ కి అలా వెరైటీగా కట్టారేమో అనిపించింది. అక్కడ గోడల పైన కూడా ఒక ఫోక్ లోర్ కనిపించింది.ఆ దీవికి ఇద్దరు అక్క చెల్లెళ్ళు వచ్చారట!ఒక అమ్మాయి అక్కడక్కడా నివసించేదానికోసరము మంటలు వేసిందట!కానీ చెల్లెలు ఆ మంటలనన్నిటినీ ఆర్పుతూ వచ్చింది అట!కానీ మొత్తానికి అక్క అక్కడ నివాసం ఏర్పరుచుకుంది.మంటలు ఆరిపోకుండా కాపాడుకుంది. అలాస్క ఎయిర్ లైన్స్ లో ఎక్కాము.ఆ ఎయిర్ హోస్టెస్ లు నన్ను చాలా బాగా చూసుకున్నారు.ఒక రకంగా చెప్పాలంటే పామ్పర్ చేసారు.నన్ను ట్రిప్ బాగా జరిగిందా?ఏమేమి చూసావు?ఏది బాగా నచ్చింది?అని అడిగారు.ఇద్దరు ముగ్గురు ఎయిర్ హోస్టెస్సులు అటు,ఇటూ తిరిగేటప్పుడు నన్ను చూసి నవ్వడము,భుజం పైన తట్టడం చేస్తూ ఉన్నారు.అందులో ఒక ఆమె అయితే వచ్చేసేటప్పుడు హగ్ చేసుకుని,బై చెప్పింది.నాకు చాలా మంచిగా అనిపించింది. నేనూ ముప్పై అయిదు ఏళ్ళపైన సర్వీసు చేసాను.వికటాట్టహాసాలు చేసుంటానేమో కానీ,మందస్మిత...సుస్మిత లాగ ఎప్పుడూ బాంక్ కస్టమర్లను రిసీవ్ చేయలేదు.రెండేళ్ళ క్రితం కూడా Air France airlines లో కూడా ఇలాగే మంచిగా ఉణ్ణారు.

observatory near Mauna Kea

నిన్న Mauna Kea mountain కి వెళ్ళాము.ఆ కొండ పైన చాలా దేశాలు,కొన్ని సంయుక్తంగా observatories పెట్టుకుని ఉన్నారు.NASA ది కూడా ఉంది.పిల్లలు పైదాకా వెళ్ళారు.కానీ నేను విజిటర్స్ సెంటరు దాకానే వెళ్ళాను.పైన ఆక్సిజను లెవల్స్ తక్కువగా ఉంటుంది,ఇబ్బంది అవుతుందేమో అని. ఈ కొండలు ఇక్కడ వారికి చాలా పవిత్రమయినవి.వీరి shrines,burials and other ritual places చాలా ఉన్నాయి.వీరు మనలాగే ప్రకృతిని దేవుడు లాగా పూజిస్తారు.goddess of mist,goddess of snow,goddess of mountains and summit cluster of mountains as God of mountains.ఇక్కడ ఒక సరస్సు ఉంది.గ్లేసియర్ వల్ల పుట్టిందట.swirling lake అని అంటారు కానీ నీరు ప్రశాంతంగానే ఉంటుంది.ఒక గని ఉంది.అది కూడా వీరికి పవిత్రమయిన స్థలమే.అక్కడ పచ్చటి రాయి దొరుకుతుంది.magnesium,ferro/ferric sulphate వల్ల ఫార్మ్ అయినది.radio carbon dating చేస్తే ఒక రాయిని,అది 1429-1480AD అని తేలిందట. పర్వతం పైన అబ్సర్వేటరీ ఉంది.ఆకాశం ప్రశాంతంగా ఉంటే చాలా నక్షత్రాలు కనిపిస్తాయట!

బ్లాక్ సాండ్ బీచ్…కథ..కమామిషు

నిన్న ఇక్కడ ఉండే రైన్ ఫారెస్టుకు వెళ్ళాము.ఆ ప్రకృతి శోభ వివరించలేము.వెదురు బొంగు చెట్లు ఆకాశం అంటుతున్నట్లు ఉంది.ఎన్ని రకాల చెట్లు!ఇంకెన్ని రకాల పూలు...వాగులు,వంకలు...జలపాతాలూ!మనోహరంగా ఉండింది.జలపాతం నీళ్ళు లోయలోకి పడుతున్నాయి.కాబట్టి కింద దాకా వెళ్ళేదారి లేదు.కానీ అంతదాకా వెళ్ళి వచ్చేదానికి నాలుగు వందల మెట్లు ఉన్నాయి. ఆ తరువాత black sand beach కి వెళ్ళాము.మొదటి సారి అలాంటి బీచ్ చూడడం!బీచ్ కొంచెం రాకీగా ఉంది.కానీ సేఫ్ గా కూడా ఉంది.పిల్లలు చాలా సేపు ఆడుకున్నారు.అక్కడ పచ్చ తాబేళ్ళు ఉంటాయట.కానీ మాకు కనిపించలేదు. అక్కడ ఆ ప్రదేశానికి సంబంథించి స్థల పురాణం వాడుకలో ఉంది.అప్పట్లో ఒక పచ్చ తాబేలు కావాలనుకున్నప్పుడు పిల్లవాడు లాగ మార గలిగేది అంట.అలా మారి పిల్లలతో ఆడుకునేది.వాళ్ళు నీళ్ళలో మునిగిపోకుండా కాపాడుతూ ఉండేదట!అది ఉండడం వలన అక్కడి ప్రజలకు తాగునీరు కూడా లభ్యమయ్యేదట!దాని తరువాత...దాని సంతతి కూడా అలానే అక్కడ బిడ్డలను,అక్కడి ప్రజలను కాపాడేవట!ఇప్పటికీ అక్కడ ప్రజలకు ఆ నమ్మకం ఉందట! అది చదివిన తరువాత మన ఊళ్ళలో కూడా కొన్ని కొన్ని నమ్మకాలు,కథలు గుర్తు వచ్చాయి నాకు.మొత్తానికి ఈ హవాయి సందర్శన భలే నచ్చింది నాకు.

అత్యద్భుతం అగ్నిపర్వతం!

నిన్న పిల్లలు హవాయిలోని బిగ్ ఐలాండులోని అగ్ని పర్వతం దగ్గరకు తీసుకెళ్ళారు.వెళ్ళే దారి అంతా గడ్డలు కట్టిన లావా రాళ్ళు.మేమున్న చోటి నుంచి సుమారు మూడు గంటల ప్రయాణం.1974 లో ఒకసారి ఎరప్ట్ అయిందట!దానికి సంబంధించిన లావా అది.అక్కడ అంతా అక్కడక్కడ పొగలు వస్తూ ఉన్నాయి.నాకు అయితే సల్ఫర్ వాసన తెలియలేదు కానీ సన్నగా వస్తుంది అన్నారు పిల్లలు.స్టీమ్ వెంట్ అని అక్కడక్కడ పొగలు.దగ్గరికి పోతే కొలిమి దగ్గర మనం మొహం పెట్టినట్లు ఆవిరులు! లావా ట్యూబు అనే చోటికి వెళ్ళాము.అక్కడ నుంచి అంతకు ముందు లావా బయటకు తన్నుకు వచ్చిన టన్నెల్.లోపలకు వెళ్ళి చూసాము.నిన్న పౌర్ణమి.సాయంత్రానికి అసలు వాల్కనో దగ్గరకు వెళ్ళాము.ఎంత పెద్ద క్రేటరో!రెండు రోజుల ముందే లావా బయటకు ఎగిసిందట!పొగలు వస్తున్నాయి.చీకటి పడేదాకా ఉన్నాము.ఒక తట్టు ఆకాశంలో పున్నమి చంద్రుడు.ఇంకో తట్టు ఆ అగ్ని పర్వతం నుంచి మంటలు ఎగబాకడం!రెండు కళ్ళు చాలలేదు ఆ అద్భుతమయిన దృశ్యం చూసేదానికి.ఆ క్రేటరు లో మోల్టెన్ లావా!నిజంగా జీవితం ధన్యమనిపించింది.ఒక లైవ్ వాల్కనో చూస్తాను అని ఎప్పుడూ కలగన లేదు కూడా నేను.ప్రకృతి పరమయిన అద్భుతాలు కదా!మనముందు ఆవిష్కృతము అవడం,పండు వెన్నెలలో ఆఅందాన్ని ఆస్వాదించ గలగడం నిజంగా నా అదృష్టంగా భావిస్తున్నాను.నన్ను ఓపికగా తీసుకెళ్ళి అవన్నీ బిడ్డలు చూపించడం నాకు ఇంకా హాయినీ,సంతోషాన్ని కలగచేస్తున్నది.

స్టూడెంటు ట్రైనీతో సినిమాకు

మా అబ్బాయి నెలల పిల్లవాడు.అత్త బయట ఉంటే బిడ్డను తీసుకోవడం,ఆడించడం చేసేది కాదు.ఓహో!అలాగా!అనుకున్నాను. మా బాంకులో అప్పుడు ఒక అమ్మాయి,పేరు నాగమణి అనుకుంటా,ఉండేది.అప్పట్లో సమ్మర్ వెకేషవ్లో మంచి స్టూడెంట్స్ ఒకరిద్దరిని స్టూడెంటు ట్రైనీస్ గా తీసుకునే వారు.వారిని వాళ్ళ కాలేజీ ప్రిన్సిపల్ రెకమెండ్ చేసేవారు.మంచి స్టూడెంట్స్ కి ఫైనాన్షియల్ బెనిఫిట్,బాంకింగు పైన ఇంటరెస్టు కలిగించేదానికే అనుకుంటాను.ఆ ట్రైనీస్ నిజమయిన ఫైనాన్షియల్ డీలింగ్లు చూడరు.జస్ట్ బాలన్సింగు పనులు,టపాల్ సెక్షన్ లో పనులు చేసేవారు. ఆ అమ్మాయి అక్కా!అక్కా!అంటూ నా చుట్టూరా తిరుగుతుండేది.ఒకసారి అత్త నన్ను బిడ్డను తాకనివ్వదేమో అని ఆ అమ్మాయితో సినిమా ప్రోగ్రాము పెట్టుకుని ఇంటికి వచ్చాను.ఇంటికి రాగానే ముఖం కడుక్కుని,సినిమాకు పోతున్నాను,అత్తా అని చెప్పేసి సినిమాకు వెళ్ళిపోయాను.ఇంటికి రాగానే అత్త వివరించింది.అమ్మాయి!బిడ్డలకు సిడిగా ఉంటుంది అని వేరేవాళ్ళు ఎత్తుకోరు.నీవు కన్న తల్లివి కదా!కాబట్టి నీ బిడ్డను నీవు దగ్గరకు తీసుకోవచ్చు.దానికి ఏమీ మైల ఉండదు అని చెప్పింది.అంత మబ్బు శిఖామణిని నేను.లోకజ్ఞానం శూన్యంగా ఉండేదాన్ని.

తిరుమల కొండ పైన అత్త వంటలు

మా పెళ్ళి అయిన కొత్తల్లో అత్తగారింటి వాళ్ళందరమూ తిరుమల కొండకు వెళ్ళాము.పెద్దత్త,మామ,చిన్నత్త,చిన్నమామ,అందరి పిల్లలు,మా వారు,నేను.దగ్గర దగ్గర పదహైదు మందిమి ఉన్నాము.అక్కడికి వెళ్ళేటప్పటికి సాయంత్రం అయింది.ఇంటి నుంచే వంట సామానులు,గిన్నెలు తీసుకెళ్ళాము.పాపం అత్త వాళ్ళు రూముకు వెళ్ళగానే గోతాలలో సామానులు,పప్పులు,బియ్యాలు బయటకు తీసి కట్టెలు ఏరుకుని,రాళ్ళ పొయ్యి పెట్టి వంటలు మొదలు పెట్టారు.ఆ రోజులలో హోటళ్ళు అంటే పెద్దవాళ్ళు ఇష్ట పడరు కదా!అందులో అత్త వాళ్ళకు మడి,ఆచారాలు ఎక్కువ.అందరమూ ముఖాలు కడుక్కుని ఊరికినే అట్లా తిరిగి వస్తాము అని బయలుదేరాము.మా మరదులు,ఆడబిడ్డ వాళ్ళకు బయటకు వస్తే హోటల్ లో తినాలి అని ఆశ.హోటల్ కనిపించగానే ప్రసదన్నా!ప్రసాదన్నా హోటల్కి పోతాము అని అడిగారు.అమ్మ వాళ్ళు వంట చేస్తున్నారు కదరా రూము దగ్గర అని అన్నాడు.కానీ తమ్ముళ్ళు అడిగితే కాదన లేక లోపలకు తీసుకెళ్ళాడు.ఒకరి తరువాత ఒకరు...మాకు మసాలా దోస కావాలి,పూరీ కావాలి,ఇడ్లీ వడ కావాలి అంటూ పోటీలేసుకుంటూ తిన్నారు.వాళ్ళందరూ తింటుంటే మేమెందుకు గమ్మున ఉంటాము?మేము మా సత్తా కొద్దీ లాగించాము.హోటల్ బయటకు వచ్చిన తరువాత రూముకెళ్ళి ఏమి చెప్పాలని తపన. రూము దగ్గర అత్తావాళ్ళు మాకు పెట్టి తినాలని అన్నమూ,సాంబారు,కూర వేడి వేడిగా చేసి కాచుకుని కూర్చున్నారు.మేము తినేసి వచ్చాము అనగానే భలే బాథ పడ్డారు.వాళ్ళూ అన్ని గంటలు ప్రయాణం చేసారు.అలసట కూడా తీర్చుకోకుండా మా కోసమని అంతేసి వంటలు చేసారు.గుడికి అని వచ్చి చద్దివి రెండో రోజు తినరు కదా!వాళ్ళు తిననివి మాకు పెట్టరు కదా!ఉసూరోమని వాళ్ళు రెండు మెతుకులు నోట్లో వేసుకుని,కానిచ్చారు. అప్పట్లో మాకు అసలు తెలివి లేదు.మన వల్ల ఎదుటి వాళ్ళు ఎంత ఇబ్బంది పడుతున్నారని.ఆ స్పృహే లేనప్పుడు,అది ఎల నివారించగలము? ఇప్పుడు తలచుకుంటే నాకు ఆ తెలివి లేని పనులకు చిన్నతనంగా అనిపిస్తుంది.

పేనుకు పెత్తనమిస్తే తలంతా కొరికినట్లు…

మనము మన జీవితంలో మంచి కోరే వాళ్ళని దూరం పెడతాము.ఎందుకంటే వాళ్ళు స్పైసీ గా ఉండరు.నీబాంచన్ దొరా అన్నట్లు అడుగులకు మడుగులొత్తరు.ఉన్నది ఉన్నట్లుగా,మొహమాటం లేకుండా చెబుతారు.మనకు అట్లాంటి వాళ్ళు ససేమిరా నచ్చరు కదా! మనము పనికి రాని వాళ్ళని,పస లేని వాళ్ళని వంది మాగధులుగా పెట్టుకుంటాము.ముత్యాల ముగ్గు సినిమాలలో లాగ మనం వెథవ పని చేసినా ఆహా,ఓహో అంటారు.మన మోరల్ బూస్ట్ చేస్తుంటారు.వాళ్ళ వలన మనకు పైసా లాభం లేకపోగా పెద్ద అగాథం.అందుకే అర్హత లేని వారిని అందలం ఎక్కించకూడదు అని అంటారు.పేనును తలలో ఉండనిస్తే ఏం చేస్తుంది?తలంతా కొరికి పెడుతుంది.బరుక్కునే దానికి సమయం సరిపోదు.అందుకే మన సహచరులను,స్నేహితులను ఎన్నుకోవడంలో జాగ్రత్తగా ఉండాలి.లేకపోతే మనకు అనవసరపు తలనొప్పులు తీసుకొస్తారు.ఇబ్బందికర పరిస్థితులలో నిలబెడతారు.

Rolling stone gathers no moss

Rolling stone gathers no moss అని అంటారు కదా!ఒక చోట నిలకడగా లేకుండా తిరుగుతూ ఉండేవాళ్ళు ఆస్తులూ,అంతస్తులూ కూడగట్టలేరు అనే అర్థంలో వాడుతారు.మాస్ అంటే నాచు అని అర్థం.ఒక రాయి ఒకేచోట ఉంటే దాని పైన నాచు పెరిగే ఆస్కారం ఉంది.అదే నీటి ప్రవాహంలో ఉండే రాళ్ళు ఆ నీటి ఒరవడికి ఒకచోట ఉండకుండా కదులుతుంటాయి.కాబట్టి ఏ ప్రదేశంలోనూ అవి కుదురుగా ఉండలేవు.అసలు నాచు పెరిగేది దేవుడెరుగు.ఆ రాళ్ళే అరిగి,కరిగి పోతుంటాయి. సహజంగా ఒకేదాని పైన దృష్టి పెడితే,ఆ రంగంలో మనము నిష్ణాతులం కావచ్చు.కానీ చాలా సార్లు,చాలా మంది వారి ప్రయారిటీస్ డిఫైన్ చేసుకోలేరు.డిసైడ్ చేసుకోలేరు.గాలి వాటంలాగా కనిపించిన ప్రతి ఒక్కదాంట్లో వేలు పెడుతుంటారు.రెండు రోజుల్లో మొహం మొత్తుతుంది.మళ్ళీ క్రొత్త విషయం వైపు దృష్టి మారిపోతుంది.ఇలాంటి వారు జీవితంలో ఏదీ పెద్దగా సాధించలేరు.వాళ్ళ గోల్ ఏందో కూడా ఫైనలైజ్ చేసుకోలేకపోతే,దాని సాథనకు ఏమి కార్యాచరణ చేయగలతారు?కాబట్టి జీవితంలో మనకు ఏమి కావాలో,ఎలా కావాలో,ఎప్పుడు కావాలో నిర్దిష్టంగా ఆలోచించి,కార్యోన్ముఖులం కావాలి.ఎందుకంటే కష్టపడకుండా ఎవరికీ ఏమీ దక్కదు.

శనైః శనైః….శూన్య్ శూన్య్ శూన్య్

నేను ఎనిమిదో క్లాసులో ఉండేటప్పటి విషయం.మా స్కూలు దగ్గరలో సంస్కృత విద్యాపీఠం ఉండేది.దేశం లో అన్ని చోట్ల నుంచీ విద్యార్థులు వచ్చేవారు.ఎక్కువగా టీచింగ్ కోర్సులు చెప్పేవారనుకుంటా అప్పట్లో.వాళ్ళను ట్రైనింగ్ కి మా స్కూలుకు తీసుకువచ్చేవాళ్ళు.ఒక్కొక్క స్టూడెంటు మాకు సంస్కృతంలోనే వివరించి పాఠం చెప్పాలి.వాళ్ళలో చాలా మందికి తెలుగు రాదు.అప్పట్లో మెల్లగా అనే దానికి శనైః అని,సున్నా కి శూన్య్ అని నేర్చుకున్నాను.ఒకతను ఉపమాలంకారం గురించి చెప్పాలనుకున్నాడు.దానికి ఉపోద్ఘాతంగా అరగంట సేపు ఉప్మా ఎలా చెయ్యాలో చెప్పాడు.సరిగ్గా ఉపమాలంకారం గురించి వివరంచే సమయానికి బెల్లు కొట్టేసారు.ఇంతకీ అతను పాసు అయ్యాడో లేదో ఆ ప్రాక్టికల్ క్లాసు,పాపం!మాకు అందరికీ హిందీ తెలుసు కాబట్టి ఎక్కువగా మాతో మాట్లేజే వాళ్ళు.వాళ్ళ క్లాసులు జరిగినన్ని పీరియడ్స్ భలే ఉండేది.ఏమీ సీరియస్ గా వినక్కరలేదు.అర్థం చేసుకో అక్కరలేదు..మా వెనకల మొత్తం వాళ్ళ స్టూడెంట్స్,టీచర్స్ కూర్చుని అసెస్ చేస్తుండేవాళ్ళు.పాఠం చెప్పే అతను మటుకు టెన్షన్ కి చమటలు కక్కుతూ ఉండేది.ఎంతైనా మా స్కూలు జ్ఞాపకాలు చాలా మథురం.

Oh my Lord!save the world!

చిన్నప్పుడు ఎడమ చెయ్యి వాటం.బలపం ఎడమ చేత్తో పట్టుకోకూడదు,సరస్వతి దేవికి కోపం వస్తుందని మా మహదేవయ్య అయ్యవారు.కుడిచేతికి బలవంతంగా మార్పించారు.ఇంకేముంది?అంతా అయోమయం,గందరగోళం.నా చేతుల మీదుగా ఎన్ని జారి పోయాయో,ఇంకెన్ని పగిలిపోయాయో లెక్కలేదు.సరిగ్గా పట్టుకున్నానా,సరి అయిన చేతితో పట్టుకున్నానా అనే జంకు నా కాన్ఫిడెన్స్ ని చంపేసింది.మా వాళ్ళకు నేను వాళ్ళలా డాక్టరు కావాలని కోరిక.ప్రజలు అదృష్టవంతులు కాబట్టి వాళ్ళ కోరిక తీరని కోరికగా మిగిలిపోయింది.కాలేజీలో మా కెమిస్ట్రీ మేడమ్ అరిచేది.ఏ చేత్తో బ్యూరెట్ పట్టుకోవాలో,ఏ చేత్తో కోనికల్ ఫ్లాస్క్ పట్టుకోవాలో తెలియని వాళ్ళందరూ బి.ఎస్సీ కి వస్తారు అని.వాల్యుమెట్రిక్ అనాలసిస్ ప్రాక్టికల్స్ క్లాస్లో జరిగేది ఈ గొడవ.ఇట్లా ఉంటే డాక్టరు అయితే పేషంట్స్ భయపడరా? చిరంజీవి సినిమాలో లాగా ఓ మై లార్డ్ అంటూ కోర్టులో ప్రత్యర్థులను గడగడలాడించాలి అని కోరిక.మర్డర్ చేసి,వాదించి,గెలిచి,శిక్ష పడకుండా విజయగర్వంతో కోర్టు బయటకు రావాలని తపన. ఇంకేముంది?పని గట్టుకుని ఈవినింగ్ కాలేజీలో చేరి బి.ఎల్ చేసాను.చేతిలో ఉన్న ఉద్యోగం వదిలేసి రోరింగ్ ప్రాక్టిషనర్ కావాలని అభిలాష.కానీ ధైర్యం చాలలేదు.కనీసం రిటైరు అయిన తరువాత అయినా బార్లో ఎన్రోల్ కావాలనుకున్నాను.మా వాళ్ళకు పర్మిషన్ కు అప్లై చేస్తే జోన్స్ మారాయి.మా దగ్గర రికార్డ్స్ లేవంటే మా దగ్గర లేవని అన్నారు.సెర్వీసులో ఉండగా చేసాను కాబట్టి,బాంకు పర్మిషన్ తీసుకున్నానో లేదో అని అనుమానం వాళ్ళకు.తీరా నాకు అప్రూవల్ వచ్చేటప్పటికి కోవిడ్ వచ్చింది.ఇంకేముంది?నాకు మనసు విరిగిపోయింది.దేవుడు ప్రజలను ఊపిరి తీసుకోనిస్తున్నాడులే పాపం అనుకున్నాను.

తథాస్తు దేవతలుంటారు,జాగ్రత్త!

చిన్నప్పుడు మనం తప్పుగా,నెగటివ్ గా మాట్లాడితే అమ్మావాళ్ళు అడ్డుకునేవాళ్ళు.తథాస్తు దేవతలు ఉంటారు పైన.మనం ఏది అనుకుంటే దానికి తథాస్తు అంటారు.కాబట్టి ఎప్పుడూ మనం మంచే కోరుకోవాలి అని చెప్పేవాళ్ళు.అది ముమ్మాటికీ నిజం. పెళ్ళైన తరువాత చాలా సంతోషంగా ఉండేది.బిడ్డలు,భర్త,ఉమ్మడి కుటుంబం.మా మామగార్లు ఉమ్మడిగా ఉండేవాళ్ళు.కాబట్టీ ఇంట్లో వంటా వార్పులకు అత్తలూ,ఆడబిడ్డలు.బయట పనులకు మామగార్లు,మరుదులు.ఇక్కడ పుల్ల తీసి అక్కడ పెట్టపళ్ళేదు.సినిమాలు,షికార్లూ,పార్టీలు.దిల్ ఖుష్!అప్పుడు దేముడికి సింపుల్ గా తాంక్స్ అని చెప్పుకోవచ్చు కదా!ఊహూ!అట్లా అయితే ఎట్లా?అథనప్రసంగులమూ,అతి చేసే వాళ్ళము కదా! నేను ఇలా మ్రొక్కుకున్నాను.స్వామీ!నాకు డబ్బులు లేకపోయినా పరవాలేదు,మనశ్శాంతి మటుకూ ఎప్పుడూ ఉండేలా చెయ్యి.దేవుడు బిజీ కదా!మనలాంటి వాళ్ళు కోర్కెలుకోరేదానికి యుగాలు నుంచీ క్యూ లో ఉంటారు.ఆయన ఏమి చేశాడు?మొదటి సగం విన్నాడు.ఓకే అన్నాడు.అంటే డబ్బులు అక్కరలేదు కదా నీకు.నీ దగ్గర చిల్లి గవ్వ కూడా ఆడదులే ఇంక అని ఒట్టు పెట్టుకున్నాడు.మనశ్శాంతి ప్రసాదించు స్వామీ అన్నది వినలేదు,వినిపించుకోలేదు అసలు.50% సాంక్షన్ చేసాము కదా చాలు చాలు అనుకున్నట్లున్నాడు.దీని పర్యవసానం ఏంది?డబ్బులు లేక అడక్కతినే స్టేజ్ కి వచ్చాను.మనశ్శాంతి అంటే ఏంది? ఎట్లుంటుంది?దాని కథా కమామిషు ఏందో తెలియని స్టేజ్ కి వచ్చాను.చేతులు కాలాక ఆకులు పట్టుకున్నట్లయింది పరిస్థితి. తప్పయింది స్వామీ,క్షమించు.నాకు డబ్బులూ కావాలి.మనశ్శాంతి కావాలి అని క్యూలో నిలుచుకున్నాను.దేవుడికి తీరిక చిక్కి నా మొర ఆలకించే సమయానికి పుణ్యకాలం అయిపోయింది.మూడొంతుల జీవితం జారి పోయింది. మోరల్ ఆఫ్ ది స్టోరీ ఏందంటే ఎప్పుడూ సింపుల్ సెన్టెన్స్ లే మాట్లాడాలి.మన ప్రతిభా పాటవాలు చూపించాలని కాంపౌండ్ సెన్టెన్స్,కాంప్లెక్స్ సెన్టెన్స్ లలో మాట్లాడితే వినే వాళ్ళకి సమయమూ ఉండదూ,ఓపికా ఉండదు అర్థం చేసుకునేదానికి.కీప్ ఇట్ సింపుల్ అండ్ స్ట్రైట్!

తప్పులెన్నువారు తమ తప్పులు ఎరగరా?

నాకు చిన్నప్పటినుంచి ఎదుటివారిలో తప్పులేరడం ఒక అలవాటు.వారిని కించ పరుస్తున్నాను అనిపించదు.సరిదిద్దుతున్నాను అని అనుకుంటాను.మా చిన్నప్పుడు మా ఇంగ్లీషు అయ్యవారు గ్రామర్,స్పెల్లింగ్స్,పంక్చుయేషన్ చాలా బాగా నేర్పించాడు.కాబట్టి ఎవరైనా తప్పులు రాస్తే భలే కోపం నాకు.దానికి తోడు బాంకులో కౌంటర్లో ఉద్యోగం.అందరి చెక్కులు చదివి పాస్ చెయ్యాలి.ఒకరు two కి బదులు to అని రాస్తారు.ఇంకొకరు eleven కి leven అని రాస్తారు.నాకు సర్ అని కోపం వచ్చేది.వాళ్ళను అక్కడే గుంజీలు తీయించి,గోడ కుర్చీ కూర్చోపెట్చినంత పని చేసేదాన్ని.పిలిచి ఇంగ్లీషులో రాక పోతే తెలుగులో రాయొచ్చు కదా!ఏడు కు స్పెల్లింగ్ చెప్పు,పదకొండుకు స్పెల్లింగ్ చెప్పు అని వాళ్ళ చేత ఒప్పచెప్పించి మళ్ళీ కొత్త స్లిప్ రాయించేదాన్ని.వాళ్ళు మళ్ళీ బాంకుకు వచ్చేదానికి భయపడేలా సాధించేదాన్ని.ఎవరైనా తప్పుగా సెన్టెన్స్ ఫార్మ్ చేసినా,గ్రామ్మర్ తప్పులు చేసినా నా దృష్టిలో ఎక్కడకో క్రిందికి పడిపోయేవాళ్ళు. అట్లా భలే గర్వానికి పోయేదాన్ని.దానికి శిక్ష అనుభవించే రోజు వచ్చింది.మా అబ్బాయి నా కోసం బ్లాగ్ క్రియేట్ చేసిచ్చాడు.ఇంక నా ఇక్కట్లు మొదలు.ప్రాపర్ గా టైపింగ్ నేర్చుకోలేదు.కీ బోర్డ్ మీద లెటర్స్ కొడుతుంటే ప్రతి వాక్యానికి ఒక తప్పు అయినా వచ్చేది.అవి ఎలా సరిదిద్దాలో తెలిసేది కాదు.కాపిటల్ లెటర్స్ వాడాల్సిన చోట్ల తప్పి పోయేది.వాక్యం కొసన ఫుల్ స్టాప్ గంగలో దూకేసేది.టైప్ చేసే తొందరలో తెలిసిన స్పెల్లింగ్స్ కూడా తప్పు అయ్యేవి.తప్పులు ఉన్నాయని తెలిసినా పోస్ట్ చేసేదాన్ని.అబ్బాయి తెలుగు టైపింగ్ వేర్పించే దానికి ప్రయత్నించినా నేర్చుకోలేకపోయాను.ఫలితం?తెలుగు ఇంగ్లీషు లెటర్స్ లో వ్రాయటం మొదలు పెట్టాను.అందరూ వ్యంగ్య బాణాలు వేసారు.లెక్క చేయకుండా,విక్రమార్క విజయంలాగా ముందుకు పోయాను.ఈ మధ్య తెలుగు టైపింగ్ నేర్చుకున్నాను.అది వేరే విషయం. దాని వలన నాకు తెలిసింది ఏమిటంటే మనిషికి గర్వం పనికి రాదు.మనకు ఆవగింజలో అర్థభాగం కూడా తెలియక పోయినా...ఓ అని ఫీల్ అయిపోతాము.మనము వేరేవాళ్ళలో చూపించిన తప్పులే మనము చేయాల్సి వస్తే ఆ ఆత్మన్యూనత వర్ణనాతీతం!ఒకప్పుడు అందరినీ జడ్జ్ చేసేదాన్ని.మా మనవళ్ళు మనవరాళ్ళు ఇప్పుడు నా పని పడుతున్నారు.అమ్మమ్మ మెట్లమీద నుంచి ఎంత చిన్నగా దిగేది చేసి మరీ చూపిస్తారు.వాళ్ళు చిన్నగా మాట్లాడితే అసలు అర్థం కాదు.మళ్ళీ మళ్ళీ అడిగిన ప్రశ్నలే మళ్ళీ అడుగుతుంటాను.దీనినే కదా అస్తాయిస్తం అనేది. ఎదుటి వారిని ఆక్షేపించడం చాలా తేలిక.మనల్ని మనం సరిదిద్దుకోవడం బ్రహ్మ ప్రళయం అని అనుభవం లోకి వచ్చింది.

కోరికలే గుర్రాలయితే…..పరవాలేదు

కోరికలు గుర్రాలు కాకూడదు అనేవాళ్ళు పాతరోజుల్లో.ఏభై ఏళ్ళ క్రితమే కాలేజీలో నన్ను బుల్లెట్ అని,బాంకులో చేరిన కొత్తల్లో జెట్ అని అనేవాళ్ళు.ఇప్పుడు బుల్లెట్ బుూఢీ అయింది.జెట్ కాస్త జేజెమ్మ అయింది.అదే నేను చెప్పేది.ఇంకా గుర్రాలూ,గూడ్స్ బండ్లు ఏంది?కోరికలు గుర్రాలు అంటే మనము,మన మనసు నేల పైన ఉన్నట్లే కదా!ఇప్పుడు అయితే సూపర్ సానిక్ గా ఉన్నాయి కోరికలు.ఒక కోరిక రూపు దిద్దుకునే లోపలే సవాలక్ష కోరికలు క్యూ కట్టి ఉంటున్నాయి.మనకు ఏది కావాలో రాండమ్ గా పిక్ చేసుకోవాలి.పాత కాలంలో మనవాళ్ళ కోరికలు వేళ్ళ పైన లెక్క పెట్టగలిగేలా ఉండేవి.అందులో మధ్య తరగతి వాళ్ళకు అయితే ఒకటి,మహా అయితే రెండు.అంతకు మించి అత్యాశకు పోయేవాళ్ళుకాదు.ఏదే ఒక ఇల్లో,ఆడబిడ్డ పెళ్ళో,పిల్లవాడి చదువు,ఉద్యోగమో...అంతే! ఇప్పుడు పిల్లు కన్సీవ్ కాకుండానే వాళ్ళ భవిష్యత్తు ప్లాన్ చేస్తున్నారు.పుట్టబోయే బిడ్డలు ఎక్కడ పుట్టాలి,ఎక్కడ చదవాలి,ఏమి కావాలి,ఇంకేమి కావాలి?పుట్టబోయే బిడ్డ ఆడో,మొగో కూడా ప్లాన్ చేస్తున్నారు.పిల్లల ఆలోచనలకు,అభిప్రాయాలకూ,ఇష్టా ఇష్టాలు,వారి సత్తా...ఏదీ ముఖ్యం కాదు.మరీ ఇంత అవసరమా?

Punch కంటే పనికి మాలిన వాళ్ళమా?

ఈ మధ్య జపానులో ఒక జూ లో పంచ్ అనే ఆరు నెలల కోతి పిల్ల వీరగాథలు వింటున్నాము.పుట్టగానే అమ్మ వదిలేసింది.ఆరు నెలలు జూ వాళ్ళు చూసుకొని చిన్నగా ఆకోతుల గుంపులోకి వదిలారు.అవి చేర్చుకోలేదు.అప్పుడు దానికి ఒరాంగుటాన్ కోతి బొమ్మ ఇచ్చారు.అప్పటి నుండీ ఆ కోతి పిల్లకు కష్టమొచ్చినా ఆ బొమ్మే,నష్టం వచ్చినా,ఇష్టం వచ్చినా,భయమేసినా,బాధ వేసినా,నిద్రొచ్చినా,మెలకువ వచ్చినా ...ఆ బొమ్మే సర్వస్వం అయింది.కానీ ఆ కోతి పిల్ల నిరాశ పడలేదు.నీరుగారి పోలేదు.పరిస్థితులను తనకు అనుకూలంగా మలచుకుంది.ఇప్పుడిప్పుడే మిగిలిన పెద్ద కోతులు దానిని ఆదరిస్తున్నాయట! ఎంత స్పూర్తి దాయకం కదా దాని జీవితం!అనాధ అని సెల్ఫ్ పిటీ ఫీల్ కాలేదు.ఎవరి సహాయం లేకుండానే సర్వైవ్ అయింది.అప్పుడెప్పుడో డార్విన్ చెప్పాడు కదా!in the struggle for existance survival of the fittest అని.ఈ స్టేట్ మెంటుకు ప్రతీకగా నిలిచింది. అది ఒక ఆరు నెలల కోతి పిల్ల.మనకున్నంత తెలివి తేటలు లేనిది.కానీ ఎంత ధైర్యం చూపించింది.అది ఆధార పడిన కోతి బొమ్మ ది బెస్ట్ కాకపోవచ్చు,కానీ ఆల్వేస్ బెటర్ ఆప్షన్. దానీ సహాయంతో నిలదొక్కుకుంది.తన తోటి కోతులతో స్నేహ హస్తం చాస్తూ వాటిలో ఒకటవుతుంది. మనమూ ఉన్నాము.ఎవరైనా వద్దన్నా,ఏ చిన్న కష్టమొచ్చినా బర్రెల్లాగా ఏడుస్తాము.డిప్రెషన్ అని ఆరు నెలలు తలుపులు మూసుకుని,బయట ప్రపంచంతో సంబంధాలు కట్ చేస్తాము.దేవదాసు టైపులో కుడి ఎడమైతే పొరపాటు లేదోయ్ అంటూ దీనంగా పాడుకుంటాము. నిజంగా సెల్ఫ్ పిటీ, నెగటివిటీ అంత అవసరమా.జీవితంలో ముందరకు అడుగులు పడాలి.ఎక్కడా,ఏ విషయానికీ ఆగిపోకూడదు.

Step by step…till the last step

మనము ఏదైనా క్షుణ్ణంగా నేర్చుకోవాలి.ఊరికినే దాటుకుని పోతామంటే కుదరదు.అలాంటిది నిలవదు,నిలబడదు. ఉదాహరణకు తెలుగు నేర్చుకోవాలి అనుకో.అ,ఆ ల నుంచి మొదలు పెట్టాలి.అచ్చులు,హల్లులు అయిన తరువాత గుణింతాలు నేర్చురోవాలి.చిన్నగా పదాలు,పద్యాలు,వచనాలు,వాచకాలు,సంథులు,సమాసాలు దాకా రావాలి.ఆ తరువాతే గ్రంథాలూ,ప్రబంథాలూనూ! గుడి,గుడి దీర్ఘాలూ అన్నీ దండగ,అన్నీ దాటుకుని పోదాము అనుకుంటే ఎక్కడో ఒకక్కడ బోళ్ళా పడతాము.పునాది పటిష్టంగా లేకపోతే చిట్ట చివరన ప్రశాంతంగా ఎక్కువ కాలం మనలేము. కాబట్టి మన జీవితానికి సంబంథించి తీసుకునే ప్రతి విషయం,ప్రతి నిర్ణయం బాగా ఆలోచించి,ప్రణాలిక వేసుకుని పాటించాలి.ఎందుకంటే ఏదీ ఆషామాషీగా రాదు.కొన్ని సార్లు నిజంగా మనసు పెట్టి కష్టపడినా దక్కదు.అలాంటిది మన కష్టం,మన నిబ్బరం,మన నిజాయితీ లేకుండా ఏదైనా దక్కినా దాని విలువ నిజంగా మనం తెలుసుకోలేము,నిలబెట్టుకోలేము. కష్టపడినవాడు ఎప్పుడూ నష్టపోడు.నిజాయితీ విలువెరిగినవాడు నీరుగారిపోడు.ఖచ్ఛితంగా జీవితంలో నిలదొక్కుకుంటాడు.

గుడిలో ప్రదక్షిణలు గబ గబా

మనము మాములుగా గుడికి వెళితే ప్రదక్షిణలు చేస్తుంటాము కదా!ఎందుకు?పవిత్రమయిన స్థలానికి వచ్చాము.మూలవిరాట్టు చుట్టూ తిరుగుదాము.అక్కడ ఎక్కువ సేపు గడుపుదామని కదా! కానీ కొంత మంది ఉంటారు.రయ్ రయ్ మంటూ ఉరుకులు,పరుగులు మీద తిరుగుతుంటారు.ప్రక్కన వాళ్ళని పట్టించుకోరు.వాళ్ళదారికి అడ్డం ఎవరైనా వస్తే చాలు.విసుగు,చీదర,కోపం,అసహనం వాళ్ళ మొహాలలో తాండవం చేస్తుంటుంది.మనము గుడికి వెళ్ళేదే వాటిని పోగొట్టుకునేదానికి కదా!ప్రదర్శించే దానికి కాదు గదా! ఇంకో వర్గం సాయంత్రం షికారుకు వచ్చినట్లు వస్తారు.చేతిలో సెల్ఫోనులో నాన్ స్టాప్ మాట్లాడుతూ,చాటింగ్ చేస్తూ,బ్రౌస్ చేస్తూ!నిజంగా నిబద్ధతతో ప్రదక్షిణలు చేసేవారికి అందరికీ అనవసరపు డిస్ట్రాక్షన్స్ కదా! మనము ఆలయాలకు పోయేది మనశ్శాంతి కోసరము ముఖ్యంగా.మనకు విజ్ఞత,వివేకము,ఆత్మశాంతి ప్రసాదించమని స్వచ్ఛందంగా ఆ పరమేశ్వరుడిని కోరుకునేదానికి కదా! కాబట్టి నాలుగు ఘడియలు అలా ఉండగలము అనుకుని పోతే మంచిది అని నా అభిప్రాయము.హడావుడి,హంగామా,గందరగోళం,గలభా లేకుండా.

మరీ మూడు చుక్కల ముగ్గా?

మాములుగా మనము ఇంటి ముందర చిమ్ముకుని,ముచ్చటగా ముగ్గు వేసుకుంటాము.శుభ్రత,కళగా ఉండాలి అని.కానీ పోను పోనూ అది పోటీ అయిపోతుంది...ప్రక్క వాళ్ళతోటి,ఎదురింటి వీళ్ళతోటి.నాలాంటి వాళ్ళు అసలు మొదటి నుంచీ పోటీలో ఉండరు.ఎందుకంటే మూడు చుక్కల ముగ్గు కంటే పెద్ద ముగ్గు రాదు కాబట్టి.దానికి కూడా పాలుమాలి ఒక నక్షత్రమో లేక ఒక పద్మమో వేసి వచ్చేస్తాను కాబట్టి ఎంత పెద్ద పండగ అయినా! కొంత మంది వాళ్ళ ఇంటి వాకిలే కాకుండా,ప్రక్క ఇంటి వాకిలి కూడా ఎంక్రోచ్ చేస్తూ ఉంటారు ముగ్గుల కోసం.పోను పోనూ అది ఒక తపన లాగా అయిపోతుంది.ఈ రోజు పదహారు చుక్కల ముగ్గు వేసాము,రేపు ఇరవై ఆరు చుక్కల ముగ్గన్నా వేయాలి.అందరూ ఖంగు తినేలా చెయ్యాలని. ఎవరి పిచ్చి వాళ్ళకానందం అనుకో!కానీ మనకు అది ఒక్కటే కాదు కదా పని?పొద్దున లేస్తే సవాలక్ష పనులు ఉంటాయి.గంటలు గంటలు వీథి వాకిట్లో ముగ్గులు వేస్తూ కూర్చుంటే,మిగిలిన పనులు ఎవరు చేస్తారు?ఏదో ఒక కర వేసి ఇంట్లోకి రాకుండా. ఏదో పండగకో,పబ్బానికో మంచిగా,పెద్దగా,ఆకర్షణీయంగా వేస్తే సరిపోతుంది అని నా అభిప్రాయము.ముగ్గు పిండి చేతులో ఉంది కదా అని ముప్పొద్దులూ ముగ్గులు వేస్తూ కూర్చోకుండా ఇంటి ముందర. మనము పండగకో,పబ్బానికో ,శుభకార్యానికో పప్పు,పాయసము,వడలు,పులిహోర చేసుకుంటే బావుంటుంది.అన్నీ వెసులుబాటులో ఉన్నాయి కదా అని రోజూ చేసుకుని,చేసుకున్న పాపానికి తింటూ కూర్చుంటే ఏమవుతుంది?భుక్తాయాసం,భుజగశయనం,బానపొట్ట వేసుకుని,అడుగడుగుకీ బుసలు కొట్టుకుంటూ తిరగాల్సి వస్తుంది. ఇంతకీ నేను చెప్పేది ఏందంటే అతి సర్వత్ర వర్జయేత్ అని మాత్రమే!సమయాన్ని సరిగ్గా,సమయస్పూర్తితో వాడుకోవాలి.సమయపాలన ఉండాలి.ఎంతలో ఉండాలో అంతలో ఉంటూ,ఎంత శ్రమ పడితే చాలో అంతే శ్రమ పడితో శ్రేయస్కరము.ఊళ్ళోవాళ్ళ కోసరము కాకుండా మనకోసం బ్రతికితే చాలు.

పనిదొంగల పరాకాష్ఠ

సహజంగా పనిదొంగలను మనము ఇండ్లలోనే తయారుచేస్తాము.అది ముమ్మాటికీ నిజం.చాలాసార్లు అతి ప్రేమతో,అంతా మనవాళ్ళే కదా అనుకుంటూ.ఆఖరికి వాళ్ళు కొరకరాని కొయ్యలు అవుతారు. చిన్న పని చెప్తే చేయడం నామోషీ అనుకుంటారు.సరే అని పెద్దపని చెబితే ....అస్సలు నేను ఉండాలనా,ఊడాలనా..ఇంత పెద్ద పనులు నేను ఎక్కడ చేస్తాను అని అంటారు.ఇంక బాగా ఆలోచించి,ఒక మోస్తరు పెద్ద పని చెప్తాము.నీవు ఆ పని గురించి మరిచి పో.అయిపోయింది అనుకో అని భరోసా ఇస్తారు.ఇన్నాళ్ళకు మనవాళ్ళు పనిమంతులు అవుతున్నారు అని మురిసిపోతాము.ఆ రోజు రానే వస్తుంది,పోనూ పోతుంది.షరా మామూలే!పని మటుకు కాదు.ఏంది అని అడిగేలోపలే తమను తాము తిట్టుకుంటారు.నావల్ల నీకు ఏమీ లాభం లేదని వాపోతారు.కనీసం తిట్టి,ఆక్రోశం తగ్గించుకునే అవకాశం కూడా ఇవ్వరు. లేదా...ఎన్టీఆర్ సినిమా విడుదల.ఎంత మంది టిక్కెట్లు దొరక వెనక్కి వెళ్ళిపోయారో తెలుసా!నేను తెలివిగా క్యూలో వాళ్ళ భుజాలమీద నడిచివెళ్ళి టికెట్టు సంపాదించాను.ఒళ్ళు హూనమైపోయింది అని సెలవిస్తారు. కొంత మంది ఉంటారు.రావడం రావడం ఏదో ఒక పనిలోకి దూరిపోతుంటారు.వీళ్ళు మటుతు తలపైన తుపాకీ పెట్టి బెదిరించినా తొణకరు,బెణకరు.నీ ఇష్టం వచ్చింది చేసుకో!నేను మాత్రం కదలను అని కూర్చుంటారు. వీళ్ళకి ఇంకో ప్రతిభ కూడా ఉంటుంది.నేను నీ కంటికి అసలు ఆనను.నాకు పనులు చెప్పనే చెప్పరు.చెబితేకదా ఎవరైనా నేర్చుకునేది అని మనపైనే నిందలూ,నిష్టూరాలు. అలకలకైతే ఇంక కొరవే ఉండదు. మనకు పోను పోనూ ఎంత విసుగు పుడుతుందంటే...ఇంకో రెండు నిముషాల్లో ప్రాణం పోయేటట్లు ఉంది అన్నామే అనుకో....కాళ్ళకి,వ్రేళ్ళకీ తాళ్ళప కట్టుకుని పడుకో.ఆ పనికి మాలిన పనులు అన్నీ చేయలేను,నా వల్లకాదు అని అంటారేమో అని.

ఎప్పుడు,ఎక్కడ,ఎలా,ఎంతలా….

ఎవరికీ సరిగ్గా స్పందించడం రాదని నా నమ్మకం.ఎందుకంటే నా దగ్గర చాలా సాక్ష్యాలు ఉన్నాయి. ఎవరైనా బాగున్నారా అని అడిగారు అనుకో!ఏమీ,ఇక్కడ ఎవరికీ మాయరోగాలు ఏమీ లేవు అన్నట్లు చూస్తారు కొంతమంది.ఇంకొకరు మొదలు పెడతారు.మొన్న దగ్గాను.నిన్న తుమ్మాను.ఆ మొన్న ఆకలి అయితే కుంభాలు,కుంభాలు లాగించాను అని.అడిగిన వాడు ఎందుకు అడిగామురా స్వామీ అంటూ చెంపలేసుకోవాలి.వేరొకరు నిర్వికారంగా,మనము ఏమీ అడగనట్లు,వారు ఏమీ విననట్లు శూన్యంలోకి చూస్తారు. నా మటుకు నాకు ఎందుకు,ఎప్పుడు,ఎవరిపైన,ఏ రేంజ్లో కోపం వస్తుందో నాకే తెలియదు.ఎవరైనా బాగున్నారా అంటే ఒక్కొక్కసారి వ్యంగ్యంగా అంటున్నారు అనిపిస్తుంది.చంపుతాము,నరుకుతాము అని వస్తే..।పాపం!ఎంత ఫ్రస్ట్రేషన్లో ఉన్నాడో!ఎందుకు అంత కోపం వచ్చిందో తెలుసుకుని శాంత పరుస్తాము అనిపిస్తుంది. బిడ్డలు తప్పు చేస్తే నిజంగా కోపం రాదు అమ్మలకు.కానీ కోపపడినట్లు నటిస్తారు,పిల్లలకు భయం తెలిసేదానికి. మనము ప్రతి ఒకళ్ళకూ,వాళ్ళ చేష్టలకూ స్పందిస్తూ పోతే మనకంటూ ఒక జీవితం ఉండదు.కాబట్టి ఖచ్చితంగా కొందరి మాటలు,చేతలు ఇగ్నోర్ చెయ్యాలి .తప్పదు.మన మంచి కోరేవారి అభిప్రాయాలకు విలువనివ్వాలి.

సమయానికి లేనిది…..

మా బాబు(నాన్న)చిన్నప్పుడు విసుకుగా ఉంటే తరచూ ఈ మాట అనేవాడు.సమయానికి లేనిది చంక నాకనా!అని.అంటే అంత ఫ్రస్ట్రేషన్ అన్నమాట.ఎంతైనా సీత కష్టాలు సీతవి,పీత కష్టాలు పీతవి కదా! మనము గోచీ కొనేదానికి కూడా ఇబ్బంది పడుతుంటాము.మన శ్రేయోభిలాషులు(!)ముప్పై ఏళ్ళ తరువాత వచ్చే షష్టి పూర్తికి పట్టు వస్త్రాలు చదివించాలని చాలా గట్టిగా ఫిక్స్ అయిపోతారు.ఆ రోజుల్లో భాక్రా నంగల్ ప్రాజెక్ట్ ప్రణాలిక లాగా వేస్తారు.ఇప్పటి నుంచే బాంకులో రికరింగ్ డిపాజిట్ మొదలు పెడతామంటారు. ఇంకో వర్గం ఉంటుంది.వాళ్ళకు మన కష్టాలూ,కడగళ్ళూ అన్నీ తెలుసు.గూఢాచారి జేమ్స్ బాండ్ 007 కూడా వీళ్ళ ముందు దిగదుడుపే!కానీ మనము కొంచెము సర్దుకున్న తరువాత వచ్చి వాళ్ళ నటనా కౌశలము అంతా చూపిస్తారు.ఒక్క మాట చెప్పి ఉండకూడదా?కనీసం ఒక్క సైగ చేసి ఉన్నా రెక్కలు కట్టుకుని వాలిపోయి ఉంటాము కదా!అని వాపోతుంటారు.భలే నమ్మేస్తాము. ఆఖరుగా కొంత మంది ఉంటారు.వాళ్ళు నిజంగా మన మంచి కోరే వాళ్ళు.నిజంగా మన ఇబ్బందులు వాళ్ళకి తెలిసి ఉండవు.వాళ్ళు నిజంగా మన దగ్గరకొచ్చి బాథ పడతారు.అప్పుడు మనము ఏమి చేస్తాము?మన ఆక్రోశం అంతా వాళ్ళ పైన వెళ్ళగ్రక్కుతాము.నోటికొచ్చినట్లు చెడా మడా తిడతాము.అలాంటి వాళ్ళను అస్సలు నమ్మము దేవుడు దిగి వచ్చి చెప్పినా!ఇలా మన మంచికోరేవారిని చేజేతులా పోగొట్టుకుంటాము. ఇంతకీ నేను చెప్పేది ఏంటంటే...కష్టాలూ,కడగళ్ళూ,నష్టాలూ ప్రతి ఒక్కరి జీవితంలో,ఏదో ఒకప్పుడూ,ఏదో ఒక రకంగా వస్తూ ఉంటాయి.మనము మనుష్యులను సరిగ్గా బేరీజు వేసుకోవాలి.నోరు అదుపులో పెట్టుకోవాలి.కొంచెం కుదురుగా ఆలోచించి వ్యవహరించాలి.మంచి వాళ్ళని పోగొట్టుకుని ఏకాకులు కాకూడదు.

Good guestures do matter

మొన్న పిల్లల దగ్గరకు అని బయలుదేరాను.చెన్నై ఎయిర్ పోర్టులో నీళ్ళ కోసం పోతుంటే బృందావనంలో కృష్ణుడు బొమ్మ కనిపించింది.ఆ ప్రక్కనే పది మంది పిల్లలు ఫోటోలు తీసుకుంటూ మాట్లాడుకుంటున్నారు.వాళ్ళలో ఒక అమ్మాయిని ఫోటో తీయి పాపా అని అడిగాను.సరే అని తీస్తుణ్ణింది.ఆ ప్రక్కనే ఒక అబ్బాయి మాతో కూడా ఒక ఫోటో తీసుకోండి ఆంటీ,మీ పిల్లలు అనుకోండి అన్నాడు.మా పిల్లలు మీకు అంటే చాలా పెద్ద అన్నాను.అయితో మీ మనవళ్ళు,మనవరాళ్ళు అనుకోండి అని అందరూ వచ్చి గ్రూప్ ఫోటో తీసుకున్నారు.మీరు ఒక్కరే వెళుతున్నారా అంటే అవునమ్మా అని అన్నాను.అమ్మాయిలు అందరూ గ్రేట్ అంటూ వరసగా హగ్గులు,అబ్బాయిలు అందరూ షేక్ హాండ్స్! చాలా సంతోషం అనిపించింది నాకు.అందరూ,అందులో యంగ్స్టర్స్ వావ్ అనే మెటీరియల్ కాదు నేను.క్రొత్తగా చేయించుకున్న కొండ గుండు విత్ సిల్వర్ లైనింగ్ హేర్!అంతేనా?నవ్వితే నాలుగు పళ్ళు మిస్సింగ్?ఏమి అంత కక్కుర్తి?పళ్ళు కట్టించుకోవచ్చుగా అని ఉచిత సలహాలు.ఏంది కట్టించుకునేది?ఏడంతస్తుల మేడలు!ఒకటి కట్టమని అడిగితే ఈ తట్టు నాలుగు,ఆతట్టు నాలుగు పీకాలంటారు.అప్పుడు గానీ అంబుజా సిమెంటుతో కట్టడంలాగా పటిష్టంగా ఉండదు అని అంటారు. మీరు చెప్పండి.డెబ్బై ఏళ్ళుదాటిన తర్వాత గోడకు కొట్టిన మేకుల్లాగా ఎవరికి ఉంటాయి పళ్ళు గట్టిగా?వాటికి తెలిసినంతలో హిప్ హాప్ డాన్స్ లో,జాజ్ డాన్సులో చేసుకుంటూ ఉంటాయిగానీ!కొన్ని బాక్ స్టేజికి వెళుతుంటాయి. అలాంటి నన్ను ఆ పిల్లలు దగ్గరకు తీసుకుని ప్రేమలు పంచడం నాకు చాలా నచ్చింది. నాకూ ఫాన్స్ ఉన్నారోచ్ అనుకుని తెగ మురిసిపోయాను.really I thank all those kids for boosting up my morale.thank you again!

క్రీనీడల్లో నా నీడ

physicsలో absolute heat,apparent heat అని చదువుకున్నాము కదా!మన విషయంలో కూడా అలాగే ఉంటుంది.మనం నిజంగా ఏందో ఎవరికీ తెలియదు.apparent heat అంటే మనకు అనిపించే వేడి.అసలు వేడికి వాతావరణంలో ఉండే తేడాలతో కలుపుకుని మనకు అనిపించేది.absolute heat అంటే అసలు సిసలు నిఖార్సు అయిన వేడి. మనము ఏంటో మనకే చాలా సార్లు అర్థం కాదు.అలాంటిది ఎదుటి వాళ్ళు మనలని సరిగ్గా అర్థం చేసుకోలేదని బాథ పడటం ఎంత వరకు సమంజసం? ఎదుటి వాళ్ళు మనలని అర్థం చేసుకోవడం అంటే మనలని కాకుండా మన నీడని బేరీజు వేస్తున్నట్లు లెక్క.మన నీడ నీరెండలో మనకంటే పొడుగ్గా ఉంటుంది.సూర్యుడు నడి నెత్తి మీదకు వచ్చే కొద్దీ మనకంటే పొట్టి అవుతుంది.మిట్ట మధ్యాహ్నానికి అది మనపైనే పడి వేరే నీడ ఏమీ కనిపించదు.క్రీనీడలో మసక మసకగా కనిపిస్తాము.చిమ్మ చీకటిలో అసలు నీడ అనే ప్రసక్తి ఉండదు.అంటే మనము లేనట్లు కాదు కదా!మనలను కొందరు ఆకాశానికి ఎత్తేస్తారు.అందులో నిజమెంత అని మనమే బేరీజు వేసుకోవాలి.కొంత మంది పురుగును చూసినట్లు చూస్తారు,లెక్క చేయరు.మనమేంటో మనకు తెలిసినప్పుడు వాళ్ళ అభిప్రాయాలకు విలువ ఇవ్వాల్సిన పని లేదు.చాలా కొద్ది మందే మనలను సరిగ్గా అర్థం చేసుకునేది.వారిని జీవితంలో ఎప్పుడూ దూరం చేసుకోకూడదు.మరి ఇంకొంత మంది మనలను అసలు మనుష్యులుగా గానీ,అసలు బ్రతికి ఉన్నామని కూడా గ్రహించరు.అంత మాత్రం చేత మనం లేనట్లు కాదు కదా! మనం మన కోసం బ్రతికాలి.విలువలతో బ్రతకాలి.మనవారి కోసం బ్రతకాలి.

Expectations…ఆకాశపుటంచులు దాటి…

మాములుగా మనము ఎవరికైనా ఏమైనా చేయాలి అంటే మన ఆలోచనా సరళి ఎలా ఉంటుందంటే.... వీళ్ళకి ఎంత చేసినా ఒకటే!ఎవ్వరూ మనకు భుజకీర్తులు,కీర్తి కిరీటాలు పెట్టరు.అంత దానికి ఒళ్ళించుకుని పడీ పడీ చేయటం శుద్థ దండగ.గమ్మున ఉంటే కనీసం అలవకుండా అన్నా ఉంటాము. అదే ఇంకెవరు అయిన మనకు సహాయము చేసేదానికి వచ్చారు,అనుకో,నీకు మేమున్నాము అంటూ.... అప్పుడు మన మానసిక పరిస్థితి... ఓ అని ఎగేసుకోని వచ్చారు సహాయం చేస్తామని.ఏ మాత్రం చేస్తారో అదీ చూస్తాం.మనం హాచ్ అని తుమ్మినా మన ముక్కు కూడా వాళ్ళే తుడవాలి అనుకుంటాము.చాలా సార్లు అన్ డ్యూ అడ్వాంటేజ్ తీసుకుంటాము.వాళ్ళేమో ఎరక్క పోయి వచ్చాము,ఇరుక్కు పోయాము అని పాడుకునేలా చేస్తాము. వాళ్ళ సిన్సియారిటీని అనుమానిస్తాము,అవమానిస్తాము.ఎందుకంటే ఎవరూ,ఎవరినీ పూర్తిగా బయట పడవేయలేరు ఇబ్బందుల్లోంచి.ఒకరు మాట సహాయం చేస్తారు,ఒకరు ధైర్యం చెబుతారు.ఇంకొకరు మన పనిలో సహాయ పడతారు.కానీ మనం ఇంకా చాలా కోరుకుంటాము వాళ్ళనుంచి.దాని వలన అసంతృప్తి కలుగుతుంది మనకు.వాళ్ళకు ఏమో వీళ్ళకు ఎంత చేసినా తృప్తి లేదు అని అసహనం పెరుగుతుంది. చాలా మటుకు అంత చేస్తాం,ఇంత చేస్తాం అని మాటలు చెప్పి,తరువాత ప్రక్కకు తప్పుకునే వాళ్ళే ఎక్కువ.వచ్చిన ఒకరు,అరను మన మాట తీరుతో,ప్రవర్తనతో గాయపరుస్తాము.ఆ గ్రాటిట్యూడ్ చూపించడం ముఖ్యం.నిజానికి కొన్ని సార్లు కొంత మంది చేసే సహాయం ఎన్ని జన్మలు ఎత్తినా తీర్చుకోలేము.మన సంతోషాన్ని వారికి వ్యక్తపరచాలి మనము.వారికి అవసరము వచ్చి నప్పుడు అడగకుండానే పలకాలి. సర్వే జనాః సుఖినో భవంతు అంటే అందరమూ ఒకరికొకరు సహాయంగా ఉండాలి.

త్రాగుడు తిరుగుడులను తలదన్నేలా…

మాములుగా మనం త్రాగుడు,తిరుగుడు చెడ్డ అలవాట్లు.వాటిని ఎవరూ ఒంట పట్టించుకో కూడదు అనుకుంటాము కదా!ఇంకో అలవాటు ఉంది.అది చాప క్రింద నీరులా పాకుతుంది.దానికి మనం బానిసలం అయ్యాయని మనకే తెలియదు.తెలిస్తే కదా ఆపేదానికి కానీ తగ్గించుకునేదానికి కానీ ఎవరైనా ప్రయత్నించేది,వారించేది. అదే విచ్చల విడిగా ఖర్చులు చేయడం.దానిపైన అదుపు లేక పోవడం!అందులో బట్టలు కొనడం ఒకటి.గుడ్డలకు మొహం వాచినట్లు కొంటుంటారు!విండో షాపింగ్ ఓకే.కానీ షాపింగ్ ప్రక్రియలో వీరవిహారం చేయడం ఇంకో లెవల్! వీరు ఇంటికి వచ్చిన ప్రతి ఒక్కళ్ళకూ ఏదో ఒక కారణంతో వాళ్ళ వార్డ్ రోబ్ చూపిస్తుంటారు.లేదంటే సినిమాలలో పాటలలో హీరోయిన్స్ డ్రెస్సులు మార్చినట్లు గంటకో చీర మారుస్తుంటారు.వీటికి తోడు యాక్సెసరీస్ మార్చడం.పొద్దున లేచి ఇదే వ్యవహారం.ఇంక పెళ్ళిళ్ళూ,పేరంటాలూ అయితే,పెళ్ళికూతురు కంటే వీళ్ళే ఎక్కువ డ్రెస్సులు మారుస్తూ వాళ్ళ టాలెంటు,టేస్టూ అందరికీ పరిచయం చేస్తుంటారు. అయ్యో!అనిపిస్తుంది.ఎంత సమయం వృథా చేస్తున్నారు అనిపిస్తుంది.ఎవరి పిచ్చి వాళ్ళకానందంలే అని నవ్వుకోవాలి మనం.అంతే!

Short sightedness

నాకు షార్ట్ సైటు ఉంది.చిన్నప్పుడు భలే ఏడ్చేదాన్ని,నాకే ఎందుకు ఇలా అని.కానీ పోను పోను అర్థం అయింది ఆ కొరత,కొరవ ఆనందించాల్సిన విషయాలే కానీ అస్సలు దిగులు పడాల్సిన అవసరం లేదని.దీనినే blessing in disguise అంటారు. ఎవరు ఏమడిగినా నాకు కనిపించలేదు,తెలియదు,అర్థం కాలేదు అనే అస్త్రాలు మన అంబుల పొదిలో ఎప్పుడూ కళకళలాడుతూ సజీవంగా ఉంటాయి. ఎంత సేపూ దిగేడుపు మొహం పెట్టుకుని కనిపించిన వాళ్ళనీ,కనపడని వాళ్ళనీ అందరినీ మన దీనపు మాటలతో,జాలి గొలిపే చూపులతో సహాయం అర్థించ వచ్చు.పైపెచ్చు ఎవరైనా నీకు అప్పుడు అలా సహాయం చేసాము,ఇంకొకప్పుడు ఇంకోలా సహాయం చేసాము అని అంటే మేము అడిగామా అని బుకాయించవచ్చు.ఇప్పుడు మాకు సహాయం చేయండి అని ఎవరైనా అడిగితే..నేనే అందరి దగ్గర సహాయసహకారాలు పొందుతుంటాను.అసలు సహాయం చేయగలిగే సత్తా ఉంటే ముందు నాకు నేనే చేసుకుంటాను కదా అని ఎదురు సవాలు విసరవచ్చు. కానీ నిజంగా ఇది మన తప్పు కాదు,మన ఇరుకు మనస్తత్త్వానికి నిదర్శనం.ఎంత సేపూ నాకే ఇన్ని కష్టాలూ కడగళ్ళూ ఎందుకు?అని వాపోతుంటాము.లోకంలో ప్రతి ఒక్కరూ మనలను,మన పరిస్థితులను అర్థం చేసుకొని సకాలంలో సానుకూలంగా స్పందించాలని అనుకుంటాము.కానీ ఒక్కసారి కూడా ఆత్మ విమర్శ చేసుకోము.మన చుట్టు ప్రక్కల వాళ్ళకి మనకంటే ఎక్కువ ఇబ్బందులు ఉన్నాయేమో అని.వాళ్ళకు మనము కూడా మన వంతు సహాయ సహకారాలు అందించ గలము అని. కాబట్టి మన హ్రస్వ దృష్టిని మనసు పెడితే మనమే సరి చేసుకోగలము.పది మందికి సహాయంగా ఉండగలము.

పెద్ద గీత,చిన్న గీత

నేను నలభైలలోకి వచ్చేటప్పటికి బాగా ఇక్కట్లు.పిల్లలకు సంవత్సరానికి ఒక్కసారి కొత్తబట్టలు తలా ఒక జత కొనేదాన్ని.నేను వంద రూపాయల్లో ఒక చీర కొనేదాన్ని.ఫెస్టివల్ అడ్వాన్స్ ఇస్తారు కాబట్టి.భుజానికి,మణికట్టుకి అమెరికా అన్నయ్య ఇచ్చిన పర్సు,గడియారము ఉండేవి.ఒంటి మీద అక్కయ్యల చీరలు ఉండేవి.చెవుల్లో,చేతుల్లో,మెడలో బంగారంఆనవాళ్ళు దివిటీ పెట్టి చూసినా ఉండేవి కావు.పిల్లలు వీథి బడిలో చదువుకునేవాళ్ళు.పిల్లల పుట్టిన రోజుకు స్కూల్ యూనిఫార్మ్ కొనేదాన్ని. నా పైన నాకే జాలి వేసేలా దీనంగా ఉండేదాన్ని.నా అనుకునే వాళ్ళు అందరూ కనుచూపు మేరలో కనిపించేవారు కాదు.వాళ్ళ భయాలు వాళ్ళవి. ఆఫీసులో ఏదైనా పార్టీ అని ఒక స్వీటు,ఒక చిన్న మిక్స్చరు పొట్లం ఇస్తే ఇంటికి తీసుకుని వచ్చి పిల్లలకు పంచి ఇచ్చేదాన్ని. ఒకరోజు మాఅబ్బాయి అన్నాడు.అమ్మా!మనం బీదవాళ్ళము కాదు.మా ఫ్రెండ్స్ చిన్న పూరి గుడిసెలో ఉంటారు.అన్నంలోకి నాలుగు వేరుశనగ గింజలు నంచుకుంటారు.అంతే!వాళ్ళకు మనకు లాగా ఫ్రిజ్జ్,వాషింగ్ మెషీను,టివి,ఫ్యాన్స్ లేవు. నాకు జ్ఞానోదయం అయింది.ఎంత మంది మనకంటే దీనమైన దుస్థితిలో ఉంటారు?మనమేమో లోకంలో కష్టాలు అన్నీ దేవుడు మనకే ఎందుకు ఇచ్చాడు అని దిగులు పడతాము. నాకు M.Sc,CAIIB 1&2,B.L.,DCBA డిగ్రీలు ఉన్నాయి.ఎంత మంది చదువు సంధ్యలు లేకపోయినా బిడ్డలను కష్టపడి ఎలా పెంచి పెద్ద చేసుకుంటారు! నిజానికి మా కస్టమర్ ఒక పెద్దాయన ఉండేవాడు.చదువులేదు.బండి మీద బట్టలు ఇస్త్రీ చేస్తాడు.అతను వాళ్ళబ్బాయిని అమెరికా పంపించాడు.వాళ్ళ అబ్బాయి ప్రతి నెలా డబ్బులు పంపేవాడు.వాళ్ళ అబ్బాయి ఎంత పంపింది మనమే చెప్పాలి ఆయనకు. నేనేమో బర్రెలాగా ఉండి,దిగ ఏడుస్తూ కూర్చున్నాను.ఛట్!ఈ ఏడుపులు,దీనాలాపనలు అవసరమా నాకు?అని అనిపించింది.అప్పటి నుంచి నేను సెల్ఫ్ పిటీ మానుకున్నాను.

కాగితం అపురూపం!

మా అమ్మ కరేడులో పుట్టి పెరిగింది.అది సముద్రతీర ప్రాంతం,బకింగ్ హామ్ కెనాలుదగ్గర.అమ్మ చిన్నప్పుడు ఇసుకలో అక్షరాలు దిద్దుతూ చదువుకుంది.అప్పట్లో అమ్మ ఏదో పోటీలో గెలిస్తే ఒక తెల్ల పేపరు బహుమానంగా ఇచ్చారట!అమ్మ గొప్పగా మాకు చెబుతుండేది.అమ్మ రెండో ప్రపంచ యుద్ధం కూడా చూసింది.రాత్రుళ్ళు వీథి దీపాలు వెలుగుతాయి కదా!ఆ వెలుతురు కనిపిస్తే పైనుంచి,ఊరు ఉందని తెలుస్తుంది కదా!బాంబులు వేస్తారేమో అని భయపడేవాళ్ళట.అందుకని వెలుతురు పైకి కనిపించకుండా ముళ్ళకంపలు కప్పేవాళ్ళట ఊర్లోవాళ్ళు. అప్పట్లో కాగితం అంత అపురూపం!సగటు మానవుడు విరివిగా వాడగలిగే పరిస్థితి ఉండేది కాదేమో!అదీ కాకుండా అక్షరాస్యత కూడా అంతంత మాత్రంగానే ఉండేదేమో!ఊరంతటికీ చదవటం,వ్రాయటం తెలిసిన వాళ్ళు ఒక్కరోఇద్దరో ఉండేవాళ్ళు.స్వతహాగా కాగితం చెట్లనుంచి తయారు చేస్తారు కాబట్టి పర్యావరణ సమస్య కూడా. అందుకనే ఇప్పుడు అంతా పేపర్ లెస్ లావాదేవీలు,మనీ ట్రాన్సాక్షన్స్ కు ఊతం ఇస్తున్నారు.ఒక రకంగా మంచిదే కదా!

లక్ష్మణుడికంటే కొంచెం ఎక్కువ

లక్ష్మణుడు మంచి తమ్ముడు,కొడుకు,మరిది.ఊర్మిళ మంచి తనమో లేక ఆమెని ఒప్పించగలిగే నేర్పు ఉన్నవాడో కానీ మొత్తానికి అన్నావదినలతో అడవులకెళ్ళాడు. సుగ్రీవుడు హనుమ అతనికి సీత జారవిడిచిన నగలు చూపిస్తారు.ఆమె కాలి మెట్టెలు చూసి కనుక్కుంటాడు అవి వాళ్ళ వదినవే అని.మిగిలిన నగలగురించి తెలియదని చెబుతాడు. ఇక్కడే నాకు కొంచెం బాథ వేస్తుంది.వదిన అంటే తల్లి లాంటిది కదా!మరి పాదాలు తప్ప నాకు ఏమీ తెలియదు అని చెప్పడమేంటి?ఆ చెప్పడంలో వాళ్ళ వదిన పైన గౌరవము,భక్తిభావము,మర్యాద,మన్నన,కట్టుబాట్లు ఏమో! కానీ చనువు లేదేమో అనిపిస్తుంది. ఈ విషయంలో నా మరదులు చాలా గొప్ప.పెద్దొదిన మా అమ్మ అని మనస్పూర్తిగా అంటారు.మా అత్త పోయిన తరువాత మరీ.నేను అందరినీ పేరు పెట్టే పిలుస్తాను.మా తోడికోడళ్ళు అందరమూ కూడా బాగా ఉంటాము.వాళ్ళని రేయ్ అని అన్నా,పేరు పెట్టి పిలిచినా ఏమీ అనుకోరు.నిజమే కదా!నా పెళ్ళి అప్పటికి ఒకడు అయిదో క్లాసు,ఇంకోడు ఏడు,మరింకోడు పదో తరగతి. మా అత్త కొడుకులను అబ్బయ్యా అని పిలిచేది.నా సంబోధన ...రేయ్ లో వాళ్ళకు వాళ్ళ అమ్మ పిలుపులోని ప్రేమ,వాత్సల్యం కనిపిస్తున్నాయేమో!వాకు సంతోషం!

Hai young lady!

చిన్నప్పుడు పెద్దన్నయ్య ఒక్కడే నన్ను బుల్లి,బుల్లెమ్మ అని పిలిచేవాడు.పెద్దయిన తరువాత తల్లీ అని పిలిచేవాడు.ఎప్పుడూ నన్ను పేరు పెట్టి పిలవ లేదు.ఇద్దరు అన్నయ్యలు,ఇద్దరు అక్కయ్యలు,అమ్మ,బాబు(నాన్న)లు లోకం అంటే ఏందో తెలియకుండా గారాబంగా పెంచారు. వాళ్ళు నా పైన చూపించిన ప్రేమను అన్నయ్య,అక్కయ్యల పిల్లలకు పంచాను.అన్నయ్య పిల్లలకు చిక్కత్తను,అక్కయ్యల పిల్లలకు పిన్నిని.అన్నయ్య పిల్లలకు అయితే ముద్ద ముద్దకు ఒక కథ చెబుతూ అన్నం పెట్టేదాన్ని,కాళ్ళపైన కూర్చోబెట్టుకుని. ఇప్పుడు మనవళ్ళు,మనవరాళ్ళ హయాం కదా.ఒక మనవడికి నేను వచ్చేసేటప్పుడు నా స్వెట్టర్ ఇచ్చేయాలి.మళ్ళీ వెళ్ళేదాకా అదే వేసుకుని తిరుగుతుంటాడు,బుడబుక్కలవాడిలాగా!ఇంకొకడు రోజూ పడుకునేముందు,ఎంత అలసిపోయినా,ఇంకెంత నిద్ర వచ్చినా,వచ్చి నా పక్కలు సర్ది,నాకు మంచిగా దుప్పటి కప్పి,గుడ్ నైట్ చెప్పి,ఒక ముద్దు ఒక హగ్ ఇచ్చి,లైటు ఆర్పేసి,తలుపు వారగా వేసి వెళతాడు. మనవరాలు అయితే నేను తన ఫ్రెండు అనుకుంటుంది.హే యంగ్ లేడీ అని పిలుస్తుంటుంది.కొత్తగా హాయ్ నైబర్ అని నామకరణం చేసింది.

వేరు తొలిచే పురుగు

వేరు తొలిచే పురుగు చెట్టుకు పట్టింది అనుకో,మహావృక్షమైనా కూకటి వ్రేళ్ళతో నేలకొరుగుతుంది.ఇది ముమ్మాటికీ సత్యం! రావణుడిని రావణబ్రహ్మ అంటారు.మహా శివ భక్తుడు.మంచి యోద్ధ.మంచి జ్ఞాని.ఇంకా ఎన్నెన్నో మంచి గుణాలు ఉన్నాయి.కానీ పరస్త్రీ వ్యామోహం అథః పాతాళానికి తీసుకెళ్ళింది.అతను సీతను మోహించకపోతే,అపహరించక పోయి ఉంటే బంగారు లంక దేదీప్యమానంగా వెలిగిపోతూ ఉండేది.కానీ ఇంకొకరి ఆలిని కోరుకోవటం తన మూలాలు కదిలిపోయేలా చేసింది.ఒక్క కామమే కాదు,ఏదైనా బలీయమయిన కోరరాని కోరిక మనిషిని కలుషితం చేస్తుంది.కకలావికలం చేస్తుంది.కృంగిపోయేలా చేస్తుంది.విచక్షణారహితుడిని చేస్తుంది.వివేకం కోల్పోయేలా చేస్తుంది.రావణబ్రహ్మలాంటి వాడిని కూడా రాళ్ళపాలు చేస్తుంది.ఎంతటి శివభక్తుడు అయినా శిథిలావస్థకు చేరుస్తుంది. అందుకే మానవుడు బలహీనతలకు బానిస కాకూడదు.మానసికంగా,శారీరకంగా ఎంత బలవంతుడు,శూరుడు,విక్రమార్కుడు అయినా ఒక్క క్షణంలో నిర్వీర్యుడుని చేస్తుంది.

మంచె మీద మంచి పుస్తకాలతో

నేను ఆరో తరగతిలో ABCDలు నేర్చుకున్నాను.ఏడో క్లాసుకి వచ్చేటప్పటికి ఇంగ్లీషు అంటే ఇష్టం పుట్టింది.ఎండా కాలం సెలవుల్లో చుట్టు పక్కల ఇండ్లు తిరిగి పెద్ద క్లాసు పిల్లల నాన్డిటైల్సు,ప్రైజు పుస్తకాలు తెచ్చుకుని చదివేదాన్ని.అలా చదివినవే...coral island,treasure island,westward ho,kenilworth,tombrown school days,oliver twist,david copperfield... మా పెద్దన్నయ్యకు పుస్తకాలు అంటే ఇష్టం.కొన్ని కొనేవాడు.తొమ్మిదో క్లాసు సెలవుల్లో Emma,Sven hassel world war series.ఇంక ఆ ప్రస్థానం అలా కొనసాగింది.emesco పుస్తకాలు చదివాను.readers digestlo వచ్చే abridged editions చదివేదాన్ని.వాటిల్లో roots నాకు బాగా నచ్చింది. కాలేజీకి వచ్చిన తరువాత రెచ్చిపోయాను.mills&boon అయితే వందలు,వేలలోనే!harold robbins,denise robins,barbara cartland,hermina black..నేను చదివిన మొట్ట మొదటి తెలుగు నవల సెక్రటరీ. పెద్దక్కయ్యకు పెళ్ళి అయిన తరువాత ఎండా కాలం సెలవులకు అక్కడకు వెళ్ళాను.అక్కడ arthur donnan coyle వి perry mason series,james hadly chase series,james bond series ఔపోసన పట్టేసాను. కాలేజీలో వెనక బెంచీలో కూర్చుని చదివేదాన్ని BSC,Mscలలో.అమ్మకు తెలియకూడదని కథల పుస్తకాలకు అట్టలు వేసి ఇంట్లో చదివేదాన్ని. Arthur haileys airport,hotel,final diagnosis...strong medicine... pearl s buck good earth,concubine.. Emily bronteS wuthering heights...నన్ను చాలా కదిలించింది.మన దేవదాసు నవల లాగా అది చదివిన చాలా రోజులు మామూలు కాలేకపోయాను. mario puzos godfather 1&2,henry charrieres papillon,robert ludlum novels,scarlet letter,gone with the wind,dark of the sun,love camp,second lady by Irving wallace,Ayn rand fountainhead...ఇలా ఎన్నో,ఎన్నెన్నో... arun joshi,Sasti bratas..my god died young...I take this woman by rajinder singh bedi harleQuin romances.... నాకు ఎప్పుడూ ఒక కోరిక ఉండేది.మంచె మీద బాగా సర్దుకుని కూర్చోవాలి.ఒక తట్టు చదివిన పుస్తకాలు,ఇంకో తట్టు చదవాల్సిన పుస్తకాలు ఉండాలి.ఆకలి అయితే తినేదానికి చేతికి తడి,నూనె అంటకుండా ఉండే తినుబండారాలు ఉండాలి.మంచి నీళ్ళు పక్కనే ఉండాలి.ఎవళ్ళూ నన్ను గలభా చేయకుండా ప్రశాంతంగా చదువుకోగలగాలి. ఇప్పుడు ఒక రకంగా కుదిరింది..కానీ కొన్ని మార్పులూ చేర్పులతో!మంచె కాస్తా మంచం అయింది.కథల పుస్తకాలు కాకుండా దేవుడి పుస్తకాలు చేరాయి.

ఈ నల్లని రాళ్ళలో…

నేను అయిదో క్లాస్లో ఉండేటప్పుడు వచ్చింది ఈ సినిమా.పెద్దక్కయ్య తీసుకెళ్ళింది.ముందర ట్రైలరు.సుమ కుంటిది.కానీ నడువగలదు అంటూ.అప్పుడే ఆర్టిఫిషియల్ లిమ్బ్స్ పెట్టడం జైపూరులో మొదలు అయింది.సినిమా మొదలు అయింది.తారాగణం,కూర్పు,పర్యవేక్షణ,మాటలు,పాటలు ...అన్ని పేర్లు వచ్చేసాయి.నాగేశ్వరరావు ఉలి పట్టుకుని టంగ్ టంగ్ అని కొడుతూ ఈ నల్లని రాళ్ళలో అని అంటున్నాడు.ఇంతలో కరెంటు పోయింది! చీకటి,ఉక్క,చెమట...సర్వం!కానీ కరెంటు రావటం లేదుఎంత సేపయినా!గంట అయింది.రెండు గంటలు అయింది.సూన్యం!ఇంక కరెంటు రాదు అని తేల్చుకుని అందరికీ చీటీలు ఇచ్చారు,రేపు వచ్చి చూడండని.మామూలుగా సినిమా వదిలి పెట్టే సమయానికే బయటపడ్డాము. రెండో రోజు ఠంచనుగా వెళ్ళి చీటీలు చూపించి జ్యోతి సినిమా హాలులో కూర్చున్నాము.మళ్ళీ ట్రైలరు...సుమ కుంటిది,కానీ నడువ గలదుఅంటూ.సినిమా మాటలు,పాటలు,నృత్యం పేర్లు వచ్చాయి.నాగేశ్వర రావు మళ్ళీ పాటందుకున్నాడు..ఈ నల్లని రాళ్ళలో అంటూ..మళ్ళీ పుటుక్కున కరెంటు పోయింది.మళ్ళీ రెండు గంటలు చీకటి,ఉక్క,చెమటలతో!మళ్ళీ హాలువాళ్ళు చీటీలు ఇచ్చారు రేపు రమ్మనమని. మళ్ళీ రెండో ఆట టైముకు ఇల్లు చేరాము. ముచ్చటగా మూడో రోజు వెళ్ళాము జ్యోతి తియేటరుకు.మళ్ళీ సుమ కుంటిది,కానీ నడువగలదు అంటూ ట్రైలరు.నాకు కంఠస్తం వచ్చేసింది.పేర్లు పడ్డాయి.నేను ఏడు కొండల వాడికి మొక్కుకున్నాను నాగేశ్వర రావు పాట మొదటి లైను దాటి రెండో లైను పాడేలా చేయమని.ఎట్లనో దేవుడు కరుణించాడు.సినిమా మొత్తం చూసి బయట పడ్డాము ఎలాంటి అవరోథాలు లేకుండా!

ఇదిగో కష్టాల కడలి…అదిగో కుంతి!

కుంతి జన్మ మొత్తమూ,ఒకటి పోతే ఇంకోటి...ఒకదాని తర్వాత ఇంకోటి కష్టాలు పడుతూ వచ్చింది. యవ్వనం తొలి నాళ్ళలో ఆతురత,అసహనం,అలజడి,అన్నీ త్వరత్వరగా తెలుసుకోవాలనే తొందరలో కర్ణుడు పుట్టేసాడు.పెళ్ళికాని పిల్ల,అప్పుడైనా,ఇప్పుడైనా,ఇంకెప్పుడైనా,తల్లి అయితే పరిస్థితి ఒక్కటే.ఆ బిడ్డను వదిలించుకుంది,కానీ ఆ బిడ్డ పైన మమకారం పోగొట్టుకోలేక పోయింది. చిన్నతనంలోనే భర్తను పోగొట్టుకుంది.మాద్రి కోరిక పైన తన బిడ్డలైన నకుల సహదేవులను కూడా సొంత బిడ్డలలాగా చూసుకుంది.బావగారి పంచన ఐదుగురు బిడ్డలను పోషించుకోవాలంటే ఎంత కష్టం!అయినా పెదవి విప్పకుండా,మాట జారకుండా నెట్టుకుని వచ్చింది.దుర్యోధనుడు భీముడికి విషప్రయోగం చేసినా కిమ్మనలేదు.లక్క గృహము అగ్నికీలల పాలైనా అసహనానికి లోనుకాకుంకా,మౌనంగా బిడ్డలతోపాటు అడవులవెంట నడిచింది. బిడ్డలు,కోడలు అరణ్యవాసం,అజ్ఞాతవాసానికి కారణమైన కౌరవుల చెంతనే ఉండాల్సి వచ్చినా నోరు మెదపకుండా సహనం పాటించింది. కర్ణుడే తన మొదటి కొడుకు అని తెలిసినా నిస్సహాయంగా నిలబడిపోయింది!తన కళ్ళ ముందే మనవళ్ళు పోయినా నిర్వికారంగా దిక్కులు చూసింది. భగవంతుడు అయిన శ్రీకృష్ణుడు ఉత్తర గర్భంలో బిడ్డని కాపాడి వాళ్ళ వంశాన్ని నిలబెట్టడమే ఆమెకు ఆనందం ప్రసాదించిన క్షణం. ఆమె అన్ని ఆటుపోటులకు ధైర్యంగా,మనోనిబ్బరంతో ఎదురు నిలిచింది కాబట్టే వాళ్ళ వంశం నిలద్రొక్కుకుంది!ఏనాడూ తన బిడ్డలు తప్పుదోవలో పోకుండా కాపాడుకుంటూ వచ్చింది.ఆమె విజయం అదే!

Just miss miss universe!

అప్పుడే కాలేజీలో చేరాను.లైబ్రరీలో woman and home,femina,illustrated weekly చూసేదాన్ని.ఒకరోజు miss india contest application కనిపించింది ఒక పుస్తకంలో. నాకు ఏమి తక్కువ!వాళ్ళు అడిగిన అంశాలు అన్నీ ఉన్నాయి.లైబ్రరీలో పుస్తకాలు చించడం నేరం.కానీ రాక్స్ మధ్యలోకి వెళ్ళి ఆ పేపర్ మంచిగా చించి తీసుకుని వచ్చాను.ఫారమ్ అంతా పూర్తి చేసాను.మైనర్లకు తల్లి దండ్రులు సంతకం చేయాలని ఉంది.బాబు(నాన్న)ఒప్పుకోడేమో!అమ్మ మూడో తరగతిలోనే మూడు ముళ్ళు వేయించుకుంది.ఇంగ్లీషు అసలు రాదు.కాబట్టి అమ్మ చేత సంతకం చేయించుకుందాము అని నిర్ణయించుకున్నాను. అమ్మ వంటింట్లో ఉంది.చిన్నగా దగ్గరకు వెళ్ళి అమ్మా!ఇక్కడ సంతకం చేయవే అని అడిగాను.ప్రింటెడ్ కాగితం అయ్యేటప్పటికి ఏంది ఇది అని అడిగింది.నేను ఏమీ మాట్లాడలేదు.అమ్మ ఇంక అక్కయ్యలని పిలిచి చూపించింది. ఇంక అందరూ అక్షింతలు...ఏందీ పిచ్చి వేషాలు అని. నిజమే!ప్రాక్టికాలిటీ ఆలోచించ కుండా చేసే పనులు!అసలు అమ్మ ఏమీ అనకుండా సంతకం చేసింది అనుకో.ఏమి అవుతుంది?ఆ ఫారమ్ పంపిస్తాను.తప్పీ దారీ కాల్ లెటరు వచ్చినా పెద్ద పీకబోయేది ఏమీ ఉండదు.అమ్మ బాబు ఒప్పుకోవాలి.ఒప్పుకున్నా నన్ను ఎక్కడికీ పంపించరు. ఇలా నా కథ,నా కల అసంపూర్తిగా మిగిలి పోయాయి.అందుకే మా పిల్లలతో అంటుంటాను నేను మిస్ అయిన మిస్ యూనివర్స్ అని.

పాపం భీష్ముడు

తన్ను మాలిన ధర్మం మొదలు చెడ్డ బేరం అని అంటారు కదా!అలానే అపాత్ర దానం చేయకూడదు అని కూడా అంటరు కదా!నాదృష్టిలో భీష్ముడు ఈ రెండు తప్పులూ చేసాడు. చెట్టంత ఎదిగిన కొడుకు ఉండి స్త్రీవ్యామోహానికి గురి అయిన తండ్రికి కొడుకుగా పుట్టడం!అదేందో మహాయజ్ఞమో,యాగమో అన్నట్లు దానికోసరము కఠోరమయిన బ్రహ్మచర్యం పాటిస్తానని భీష్మ ప్రతిజ్ఞ చేయడం! ఇలా చేసి ఎవరికి,దేనికి మార్గ దర్శకము అయినట్లు! ఇంతా చేసి ఏమైనా సుఖ పడ్డాడా అంటే అదీలేదు. అంత జ్ఞానము ఉండి ధర్మం వైపు నిలబడ్డాడా అంటే అదీ లేదు.పాండవులు మంచి వారని తెలిసినా,ధర్మమార్గంలో ఉన్నారని తెలిసినా కౌరవుల పక్షమే నిలిచాడు.నాకైతే ఈయనకు ఇంకో రకం అంధత్వం...అన్నీ కనిపించినా,తెలిసినా ఏమీ చేయలేని అశక్తత!

గాంధారి నచ్చలేదు

గాంధారి ధృతరాష్ట్రుడి భార్య.భర్త చూడలేని ప్రపంచం తనకు వద్దని కళ్ళకు గంతలు కట్టుకుంటుంది. ఇది ఏమి తర్కం?ఇది ఏమి పతివ్రతా ధర్మం? మొగుడికి కళ్ళు లేకపోతే తను అతనికి కళ్ళలాగా ఉపయోగపడాలి.అంతేకానీ,కళ్ళు బలవంతంగా మూసుకునేదేంటి?అదే ఇంక కాళ్ళు,చేతులు లేకపోతే కట్టేసుకుని కూర్చుంటుందా?ఇంట్లో ఒకళ్ళకి బాగా లేకపోయినా మిగిలిన కుటుంబ సభ్యులు ఎంత మానసిక క్షోభను అనుభవిస్తారు?అట్లాంటిది,అల్లుడితోడు గిల్లుడు అన్నట్లు బలవంతపు అంథత్వం ఏంది? ఆమె అసలు మామూలుగా ఉండి ఉంటే పరిస్థితి వంశనాశనం దాకా వచ్చేది కాదేమో!మొగుడికి మంచి చెడ్డా చెప్పగలిగేది ఏమో!బిడ్డలు తప్పుదోవన పోకుండా ఆపేది ఏమో!లేకపోతే వదిన తల్లి లాంటిది అంటారు కదా!అలాంటి ద్రౌపదిని సభలోకి ఈడ్చుకుని వచ్చి వస్త్రాపహరణం చేసారంటే తన కొడుకులు,ఆమె బిడ్డలను కూడా సరైన విలువలతో పెంచలేదనే కదా! బిడ్డలకు హితవు చెప్పకుండా,ఏకంగా ఎద్దులా పెరిగిన కొడుకు శరీరాన్ని ఉక్కులాగా చేసేదానికి నడుము బిగించడం ఏంది? ఆమెకు తనపై తనకే జాలి,గ్రుడ్డి మొగుడు దొరికాడని! తన పైన తనకే అసహ్యం అశక్తుడు అయిన మొగుడిని చూడాలంటే!ఈ తలకాయ నొప్పులు అంతా దేనికి?నేను కూడా గ్రుడ్డి వేషం వేసుకుంటే అందరూ తనను చూసి జాలి పడతారు అనుకుంది.పతివ్రత అని మెచ్చుకుంటారు అని భావించింది. తనకు తను అన్యాయం చేసుకుంది.మొగుడికి,బిడ్డలకు కూడా అన్యాయం చేసింది చివరకు.

100/100=35/100

వందకు వంద రావాలి అని పరీక్షల్లో భలే కష్టపడతాము కదా మనమందరమూ.వస్తే మంచిదే!కానీ రాకపోయినా నష్టం లేదు.ముప్పై అయిదు వచ్చినా చాలు.మనము పాసు అయి పై క్లాసుకు వెళ్ళగలము కదా!చాలామంది సెంటమ్ వచ్చిందని విర్రవీగుతుంటారు.అంత అవసరములేదు.ఒక విద్యార్థి వందకు వంద తెచ్చుకునే దానికి ఎన్ని కారణాలు ఉంటాయో అంత కంటే ఎక్కువే కారణాలు ఉంటాయి రాని వాళ్ళకి.తెలివి తేటలు ఉన్నా,కష్టపడే తత్త్వము ఉన్నా చాలా బాధాకరమైన కారణాలు ఉంటాయి.కొంత మందికి అన్నీ ఉన్నా అల్లుడు నోట్లో శని లాగా ఆ ఇన్క్లినేషను ఉండదు.వంద తెచ్చుకున్నవాడు గర్వానికి పోయి,తర్వాత చతికిల పడవచ్చు.తక్కువ వచ్చినవాడు కష్టపడి,మనసుపెట్టి ముందుకు వెళ్ళవచ్చు.ఒకసారి బరిలోకి దిగిన తర్వాత ముందరి గెలుపులు,ఓటములు వర్తించవు.దేనికదే ప్రత్యేకము.కాబట్టి ఎప్పుడూ అప్రమత్తంగా,దిశా నిర్దేశం చేసుకుంటూ ముందుకు పోవాలి.

బుర్రీ బుర్రడి కథ లా….

మా చిన్నప్పుడు మా అమ్మమ్మ ఈ కథ చెబుతుండేది.ఒక ఊర్లో బుర్రీ బుర్రడు అని మొగుడూపెళ్ళాలు ఉంటారు.ఒకరోజు బుర్రడు అడవికి పోయి కట్టెలు కొట్టుకొస్తాను అని బయలుదేరుతాడు.వెళుతూ,గడప దగ్గర ఆగి,బుర్రీ నాకు వడలు తినాలని ఉంది.సాయంత్రం నేను వచ్చేటప్పటికి చేసి పెట్టు అని అడవికి బయలు దేరుతాడు.బుర్రి వెంటనే మినపపప్పు నాన బెడతుంది.ఇంకో గంటలో బుర్రడు వస్తాడు అనంగా మినపపప్పు రుబ్బుకుంటుంది.కట్టెలపొయ్యి రాజేసి,వడలు చేయటానికి కూర్చుంటుంది.ఒక వాయ అవుతుంది.అసలు మినపపప్పు సరిగ్గా నానిందో లేదో అని ఒక నాలుగు వడలు నోట్లో వేసుకుంటుంది.రెండో వాయ కూడా కాలుస్తుంది.అసలు ఉప్పు సరిగ్గా,మోయనగా పడిందో లేదో చూసేదానికి,ఇంకో నాలుగు వడలు రుచి చూస్తుంది.మూడో వాయ కూడా కాలుస్తుంది.అసలు కారం సరిగ్గా వేసానా,లేదా?చప్పగా ఉంటే మా ఆయనకు అసలు నచ్చదు అని ఇంకో నాలుగు తిని చూస్తుంది.ఇంతకీ అసలు నేను సరిగ్గా కాలుస్తున్నానా,లేక పోతే లోపల ఏమైనా పచ్చి నిలిచి ఉందా?అట్లా అయితే తిన్న తరువాత కడుపు నొప్పి వస్తుంది అని ఇంకో నాలుగు తిని చూస్తుంది.పొయ్యి ఆపి ఇవతలకు వస్తుంది.ఇంత కష్టపడి పని చేసిన నాకు ఒక నాలుగు వడలు తినే యోగం కూడా లేదా?అని అనుకుంటూ ఇంకో నాలుగు తింటుంది. చీకటి పడి మొగుడు వస్తాడు.భలే అలసి పోయి ఉంటాడు.హాయిగా వేడి నీళ్ళు ఒంటి మీద పోసుకుని,ఆవురావురు మంటూ వస్తాడు వడలు తినేదానికి.చేసావా?అని అడిగితే నువ్వు చెబితే చేయకుండా ఉంటానా అంటుంది.కంచం ముందర కూర్చుంటాడు.బుర్రి వంటింట్లోకి పోయి గిన్నె మూత తీస్తే,ఏముంది???? గిన్నె అంతా ఖాళీ!!!ఒక్క వడ కూడా మిగిలి ఉండదు!!! చాలా సార్లు మన ఇండ్లలో కూడా ఇలానే జరుగుతుంది.ఒకసారి మా బంథువులను అన్నానికి పిలిచాను.మా పిల్లలు అప్పుడు బడికి వెళ్ళే వయసు.పిలిచిన వాళ్ళు ఒంటి గంట,రెండు అవుతున్నా రాలేదు.ఆకలికి తట్టుకోలేక ఒక్కొక్కరూ చిన్నగా వంటింట్లోకి వెళ్ళేది..।ఒక వడో,కొంచెం పులిహోర తెచ్చుకుని తినేది.పిలిచిన వాళ్ళు ఎప్పుడో వచ్చే సమయానికి చేసిన పులిహోర,వడలు,పాయసం అంతా హుష్ కాకి అయిపోయాయి. ఇలా ఒక్క తిండి విషయం లోనే కాదు.డబ్బు విషయం లో కూడా తరచూ జరుగుతుంటుంది.ఒక ఖర్చుకు అని డబ్బు దాచి పెడతాము.కానీ వేరే వేరే చిన్న చిన్న ఖర్చులు అనుకోకుండా మీద పడుతుంటాయి.అప్పుడు మన కళ్ళు అంతా దాచి పెట్చిన ఈ డబ్బు మీదే పడుతుంది.అది అంతా అయిపోయేదాకా నిద్ర పట్టదు.అసలు అవసరానికి ఆ డబ్బులు ఎప్పుడో హారతి కర్పూరం అయిపోయి ఉంటుంది. అందుకే పెద్దవాళ్ళు తరచూ చెబుతుంటారు.మనపైన మనకు నియంత్రణ ఉండాలి.లేక పోతే కష్టం అని.

మూడు వెంట్రుకల రాణి కథ

మా మేనత్త పేరు తులసమ్మ.చిన్నప్పుడు మాకు తమాషా కథలు చాలా చెప్పేది.అందులో ఇది ఒకటి. ఒక రాజుకు ముగ్గురు రాణులు ఉంటారు.మొదటి రాణికి ఒక వెంట్రుక ఉంటుంది.రెండో రాణికి రెండు వెంట్రుకలు ఉంటాయి.అందుకని ఆమెకు గర్వం.మూడో రాణికి మూడు వెంట్రుకలు ఉంటాయి.ఆమెకు ఇంకా గర్వం ఎక్కువ,అందరికంటే తనే ఎక్కువ అందగత్తెను అని.మొదటి రాణి చాలా మంచి మనసు కల ఉత్తమురాలు.రెండు,మూడవ రాణులకు గర్వం,భేషజం ఎక్కువ.ఎప్పుడూ పెద్ద రాణిని కించ పరుస్తుంటారు.ఒక రోజు మూడవ రాణి విహారానికి వెళుతుంది.దారి అంతా గతుకుల మయంగా,మురికి నీరు నిండి ఉంటుంది.ఛీ!ఛీ!ఛీ!అని అసహ్యించుకుంటూ,ప్రక్కన మంచి దారిలో వెళ్ళి పోతుంది.ఇంకొంచెం దూరం పోయిన తరువాత ఒక గొడ్ల కొష్టం కనిపిస్తుంది.అందులో ఒక ఆవు దాహానికి అరుస్తూ ఉంటుంది.దాని పరిసరాలు కూడా శుభ్రంగా ఉండవు.రాణి ఛీ!ఛీ!ఛీ! అనుకుంటూ,అసహ్యించుకుని వెళ్ళిపోతుంది.ఇంకొంచెం ముందరికి పోతుండగా చిన్న పిల్లవాడు ఆకలికి ఏడుస్తుంటాడు.ఛీ!ఛీ!ఛీ!ఎక్కడకు పోయినా ఈ బీద ఏడుపులు,ఆకలి గోలలు అని అసహ్యించుకుంటూ ముందరికి పోతుంది.ఇంకాసేపు ముందరికి పోయిన తరువాత ఒక కొలను కనిపిస్తుంది.చుట్టు పక్కన పరిసరాలు అన్నీ ఆహ్లాదభరితంగా,సువాసనలతో,సుందరమయిన పూతోటలతో ఉంటాయి.మూడో రాణి అక్కడకు చేరగానే,ఈ కొలనులో మూడు మునకలు వేస్తే,అసమాన సౌందర్యం మీ సొంతం అవుతుంది అని అశరీరవాణి పలుకులు వినిపిస్తాయి.రాణి ఇలా ఆలోచిస్తుంది.ఇప్పటికే నేను చాలా సౌందర్యవతిని.రాజును నా కనుసన్నలలో తిప్పుకుంటున్నాను.ఈ కొలనులో ముణిగి,ఇంకా అసమాన సౌందర్యవతిని అయితే ఇక నాకు తిరుగులేదు.ఇలా అనుకుని,మూడు మునకలు వేసి,బయటకు వస్తుంది.ఆశ్చర్యం!నెత్తి మీద ఉండే మూడు వెంట్రుకలు పోయి,బోడి గుండు దర్శనం ఇస్తుంది. రెండవ రాణికి కూడా ఇలానే జరుగుతుంది. మూడవరాణి రోజంతా కష్టపడి,అలసి పోయి,విశ్రాంతిగా ఉంటుంది మనసుకు అని బయలు దేరుతుంది.దారిలో అంతా అసహ్యంగా,గుంటలు మిట్టలుగా కనిపిస్తుంది.అయ్యో!ఇలాంటి దారిలో నడవడం ఎవరికైనా కష్టం కదా!అనుకుంటుంది.దగ్గరలో ఉండే మన్నుతో గుంతలు పూడ్చి,రాళ్ళు రప్పలు తీసి వేసి ముందరికి వెళుతుంది.ఇంకొంచెం దూరం పోయిన తరువాత గొడ్ల కొష్టంలో ఆవు దాహానికి అరుస్తూ కనిపిస్తుంది.అయ్యో!అనుకుంటూ వెళ్ళి దాని చుట్టుపక్కల కూడా శుభ్రం చేస్తుంది.దగ్గరలో నుండి మంచి నీరు,తినేదానికి గ్రాసము తెచ్చి ఇస్తుంది.ఇంకా ముందరికి వెళుతుంటే చిన్న పిల్లవాడి ఆకలి ఏడుపు వినిపిస్తుంది.అయ్యో!పిల్లవాడి అమ్మ కూడా దగ్గరలో ఉన్నట్లు లేదు!క్షణం ఆలస్యం చేయకుండా తనతో తెచ్చుకున్న పాలు,పండ్లు ఆ బిడ్డకు తినిపించి బయలుదేరుతుంది.ఇంకొంచెం దూరం వెళ్ళిన తరువాత ఒక తటాకం కనిపిస్తుంది.చాలా అలసి పోయాను.కొంచెం నీళ్ళలోకి దిగి,స్నానం చేస్తాను అని దిగుతుంది.ఆమె ఆ నీటిలో మూడు మునకలు వేయగానే అతిరూపలావణ్యవంతురాలు అవుతుంది. ఈ కథకు సారాంశం ఇది.బాహ్య సౌందర్యం శాశ్వతం కాదు.అది చూసుకుని మనుష్యులు గర్వానికి,అతిశయానికి పోకూడదు.మానసిక సౌందర్యమే మనకు ముఖ్యము.మంచి మనసు,సహనం,సహాయం చేసే గుణాలే అసలైన సౌందర్యాలు.

ఎలుక తోలు తెచ్చి…

ఎలుకతోలు తెచ్చి ఏడాది ఉతికినా నలుపు నలుపే కాని తెలుపు కాదు॥ ఎలుకతోలు తేవటం ఎందుకు?లోకంలో ఇక వేరే పనీపాటలు లేనట్లు సంవత్సరం పాటు వుతకటం దేనికి?మళ్ళీ తోలు తెల్లబడలేదని దిగులు పడటం దేనికి?అంత పనికిరాని,ఫలితంలేని పని కోసం మన శక్తి యుక్తులు ధార పోయడం వృథా అని కవి వేమన ఉద్దేశం.ఎలుకతోలు నల్లగా ఉండటం తప్పుకాదు.అది దాని సహజ గుణం.దానిని తెల్లగా చెయ్యాలనుకోవటమే మన తెలివి తక్కువకు నిదర్శనం,పరాకాష్ట.ఎందుకంటే స్వతహాగా,జన్మతః వచ్చే బుద్ధులు మారటం చాలా కష్టం.అలాంటిది పక్కవాళ్ళు మార్చాలనుకోవటం ఇంకా అసాధ్యం.మంచికి మారాలి అనే స్పృహ,అవగాహన,సంకల్పం,ఆ దిశగా కార్యదీక్ష ఉంటేగానీ మనము నిజంగా మారలేము.మంచికి మార్పు మనతోటే మొదలుకావాలి.మనలను మనం మార్చుకోలేని వాళ్ళము ఎదుటివారిని ఏమి మారుస్తాము?సంఘాన్ని ఏమి మార్చగలము?

బావిలో సూది పడితే……?

చిన్నప్పుడు మా బాబు(నాన్న) మాకొక కధ చెప్పేవాడు.ఒక ముసలి ఆమె బావి గట్టు పైన కూర్చుని చినుగు కుట్టుకుంటూ వుంటుంది.దారంలాగుతూ వుండగా గబుక్కున సూది జారి బావిలో పడుతుంది.ఇప్పుడు ఎలా?సూది ఏం చేస్తే ఆమె చేతికి మళ్ళీ వస్తుందో ఉపాయం మనల్ని చెప్పమనే వాడు బాబు.ఏడుస్తే వస్తుందా? రాదు.దిగులు పడితే వస్తుందా?రానేరాదు.బావిలోకి తొంగి చూస్తే వస్తుందా?బావిలోకి దూకితే వస్తుందా?ఊ అంటే వస్తుందా?ఊహూ అంచే వస్తుందా? సమాథానం చెప్పకుంటే వస్తుందా?ఇలా అడిగేవాడు.మాకు జవాబు చెప్పటం రాక ఏడుస్తూ బాబు దగ్గర నుంచి వెళ్ళిపోయేవాళ్ళము. ఒకసారి ఆలోచిద్దాము నిదానంగా.బాబు వేసే ప్రశ్నలు నిజమే కదా!మనం జీవితంలో ఆనందాన్ని ఒక్కొక్కసారి పోగొట్టుకుంటాము.ఒక్కొక్కసారి అనాలోచితంగా పోగొట్టుకుంటాము.ఇంకో సారి దాని విలువ తెలియకుండా చేజార్చుకుంటాము.మరొకసారి మన ప్రమేయం లేకపోయినా,వేరే వాళ్ళ కారణంగా పోగొట్టుకుంటాము. కానీ కారణాలు ఏవయినా ఒకసారి చేజారిన సంతోషం,ఆనందం మనకు మరలా చేజిక్కాలంటే ఎంత కష్టం.చాలా సార్లు అసాధ్యం.కాబట్టి జీవితంలో నిజమయిన ఆనందాలను మనము కాపాడుకోవాలి.అనవసరమయిన పరిస్థితులు,మనుష్యులు వాటిని మనకు దూరం చేయకుండా మనము జాగ్రత్త పడాలి.

లారీ తో జాలీ గా సహవాసం

chaalaa yellu naaku lorry ane oka vaahanam vundi,vuntundi ani theliyadu chinnappudu.gudur nunchi tirupathiki maaretappudu koodaa saamaanlu yelaa vachchaayo naaku theliyadu.tharuvaatha tirupathilo illu maaretpudu koodaa chaalaa saamaanulu cheththo moyyagaligevi mosukupoyevaallamu.pedda ,baruvu ayinavaatini yeddula bandilo thechchevaallu. nenu first time lorry vidavalur nunchi nellore velledaniki yekkaanu.pedda baavaku lorry vundi.daantlo yekkaanu.vimaanam yekkinappudu koodaa tharuvaatha antha khush kaaledu.peddakkayya pillalatho bus lo nellore velithe,memu lorry lo cherevaallamu okkokka saari.ye muhoortham lo lorry yekkaano theliyadu kaani,adi alaane continue ayindi.karakambadiki transfer ayinappudu oka batch samanulu theesukelledaaniki lorry lo nene yekki vellaanu.bavaku thelisina vaalla lorry theesukochchaadu bava.karakambadi nunchi nellore transfer ayinappudu koodaa saamaanulu lorry lo nene theesukellaanu.pillalani prasad tho mundare nellore ki pampinchanu.yeppudu relieve chesthaaro theliyadu.relieve ayina tharuvatha okka roju koodaa tirupathi lo vundaalanipinchaledu.kaabatti transfer order vachchinappude okkokka saamanu sardatam modalupettaanu.mallikarjuna oka lorry maatlaadi,daily wager ni thodu ichchi pampinchadu.onida portable color tv ni ollo pettukuni nellore cheraanu.chittoor nunchi tirupathi transfer ayinappudu koodaa anthe.pillalanu bus lo pampinchi,nenu prasad lorry lo saamaanulu vesukuni vellaamu.inthati tho aagindaa ante ledu.aakhariki retire ayina tharuvaatha koodaa madanapalle nunchi nellore ki saamaanlathoti lorry lo vachchesaanu.suresh thodu vachchaadu.morning yedo EAMCET vundi,buslu avi dorakavu,chaalaa rushgaa vuntundi ani annaaru. itlaa sixteen to sixties lorry prayanam konasaagindi.

బాబు(తండ్రి) అంటే భయం!

ఆడించేది బాబు.పాలించేది బాబు.షికారు తీసుకెళ్ళేది బాబు. సినిమాకి తీసుకెళ్ళేది బాబు.బడిలో చేర్పించేది బాబు.గుడికి తీసుకెళ్ళేది బాబు.తమాషా చేసేది బాబు.తప్పుచేస్తే తడాఖా చూపించేది బాబు.అబద్థాలు చెప్తే అంతు చూసేది బాబు.అన్నీ నాకే తెలుసు అంటే ఆరున్నొక్క రాగం ఆలపించేలా చేసేది బాబు.చెప్పిన మాట వినకపోతే చెమడాలు ఊడతీస్తాడు బాబు.మనకోసం కష్టపడతాడు బాబు.మన ఎదుగుదలకు గర్వపడతాడు బాబు.దొరలా పెంచుతాడు బాబు.దొంగ కన్నీరుకు కరగడు బాబు.అందుకే బాబు అంటే ప్రేమతో పాటే భయం నాకు.

అమ్మకు ఏమీ తెలియదు

అమ్మకు నిజంగా ఏమీ తెలియదు.బిడ్డలు ఏమి చెప్పినా నమ్మేస్తుంది.పిచ్చి తల్లి!ఇరవై నాలుగు గంటలు పని చేస్తుంటుంది.పిల్లలను సహాయం చేయమని చెప్పటం రాదు.ఆడ అయినా,మొగ అయినా బిడ్డలను సమానంగా చూస్తుంది.ఒక బిడ్డ గొప్పగా వృద్థి చెంది,ఇంకో బిడ్డ జీవితంలో ఎదగలేక పోయినా,ఇద్దరినీ సమానంగా చూస్తుంది.నిజానికి జీవితంలో ఓడి పోయిన బిడ్డ దగ్గరే వుండి ఆ బిడ్డ కష్ట సుఖాలులో పాలు పంచుకుంటుంది.అమ్మకు అసలు చీర కూడా సరిగ్గా కట్టుకోవటంరాదు.ఎప్పుడూ హడావుడిగా,చీర పైకి దోపుకొని పనులు చేసుకుంటూ వుంటుంది.ఇంట్లో వాళ్ళు విసుక్కున్నా,కసురుకున్నా,ఆమె కష్టాన్ని గుర్తించక పోయినా,ఆమెకు అక్కర లేదు.మౌనంగా తన పనులు,మన పనులు చేసుకుంటూ పోతుంది.ఇలాంటి అమ్మలతో ఎలా ఏగాలో అర్థం కావటం లేదు.

మారు వడ్డించుకోవాలి

మారు వడ్డించుకోకపోతే అమ్మ పైన ప్రేమ లేనట్టు అట.రాజేశ్వరి చెప్పింది.మొదట తమాషా అనుకున్నాను.కానీ ఆలోచిస్తే నిజమే అనిపించింది.ఈ ప్రపంచంలో అమ్మ దగ్గరే కదా మనమందరమూ ఫ్రీగా,కేర్ ఫ్రీగా ఉండేది.మొహమాటం లేకుండా నచ్చితే,నచ్చిందని చెబుతాము.బాగా లేకపోతే బాగా లేదని చెప్తాము.నచ్చితే ఇంకా ఇంకా పెట్టించుకుంటాము.ఇంట్లో మిగిలిన వాళ్లకి మిగులుతుందో లేదో ఆలోచించము.ఇష్టం లేకపోతే ఎంత బతిమలాడినా వేలుతో కూడా ముట్టము.ఇష్టం అయినవి అడిగి మరీ చేయించుకుంటాము. అదే బయట అయితే మొహమాటపడతాము.నచ్చినా మళ్లీ అడిగి వేయించుకోము.నచ్చకపోయినా బలవంతంగా తింటాము.బాగుందని కితాబు కూడా ఇస్తాము.అమ్మ చేతి వంటలే కదా మొదట మనం తినేది.ఎవరు ఏమి పెట్టినా,అమ్మ చేసే వంటతో బేరీజు వేసుకుంటాము.అందుకనే అమ్మ అంటే నచ్చుతుంది.అమ్మ చేతి వంట నచ్చుతుంది.అందుకనే అమ్మ చేసింది మళ్లీ మళ్లీ అడిగి పెట్టించుకోని తింటాము.అందుకే మారు వడ్డించుకోకపోతే అమ్మ పైన ప్రేమలేదని,మారు వడ్డించుకుంటే అమ్మ అంటే ఇష్టమని అంటారు.

స్నేహమంటే ఇలాగుండాలి

మా చిన్నప్పుడు మా బాబు(నాన్న) చెప్పేవాడు స్నేహమంటే ఎలాగుండాలి అని.మనకు ఇద్దరు స్నేహితులు ఉన్నారు.పెద్ద అయిన తరువాత ఒకడు చాలా గొప్పవాడు అవుతాడు.ఇంకొకడు బీదవాడు అవుతాడు.ఇద్దరూ ఒకేసారి ఇంటికి వస్తారు.అప్పుడు ఇద్దరికీ ఎదురెళ్ళి ఇంట్లోకి పిలుచుకుని వెళ్ళాలి.బీదవాడిని కుడివైపు కూర్చోపెట్టుకోవాలి,గొప్పవాడిని ఎడమ వైపు కూర్చోపెట్టుకోవాలి.ఎందుకంటే బీదవాడు ఎలాంటి పరిస్థితుల్లోనూ తనను తక్కువగా చూస్తున్నాము అని బాధ పడకూడదు.పొరపాటున మనము ఎడమవైపు కూర్చోపెట్టుకుంటే,నేను అర్థబలం,అంగబలం లేని వాడిని కాబట్టి నన్ను ఎడమ వైపు కూర్చోపెట్టుకున్నాడు అని బాధపడకూడదు.ఇద్దరినీ అంత సమానంగా చూసుకోవాలి.ఎవరి మనసూ కష్టపెట్టకూడదు.స్నేహానికి కృష్ణుడు పెట్టింది పేరు.కుచేలుడుతో తన స్నేహం ఎంత మధురమైనది కదా!తను భగవంతుడు.అయినా అర్జునుడితో స్నేహం ఎంత సుందరంగా ఉంటుంది కదా!ఆఖరికి తన మిత్రుడి కోసం రథ సారథి కూడా అవుతాడు కదా!స్నేహమనేది ఈ సృష్టిలో చాలా అద్భుతమయిన బంధం.దానిని ఎలాంటివారు కూడా ఎలాంటి పరిస్థితుల్లో కూడా చెడగొట్టుకోకూడదు.

శని గ్రహా రక్షించు ఈ దంపతులను

మా అమ్మ మా చిన్నప్పుడు ఈ పాటను చిన్నగా పాడుకుంటూ పనులు చేసుకుంటూ ఉండేది.మా అమ్మ దేవుడి దగ్గర దీపారాధన చేసి,రెండు శ్లోకాలు చెప్పుకుని లేచేసేది.ఇంకా దేవుడి పాటలు సన్నగా వినిపించీ వినిపించకుండా పాడుకుంటూ పనులు చేసుకునేది.మా బాబు(నాన్న)స్నానం చేసి భగవద్గీత చదువుకునే వాడు.అంతా సులభంగా అయిపోయేది.మాకు అయితే ఆ పాట ఇలా అనిపించేది,వినిపించేది.శనిగ్రహా రక్షించు ఈ ఢంకా శూలాన్ని అని.మేము బాగా పెద్ద అయిన తరువాత చెప్పింది మా అమ్మ దంపతులను అనేది సరైన పదం అని.చాలా మంది కఠోరమయిన పూజలు,పద్ధతులు పాటిస్తూ వుంటారు.ఒక్కపొద్దులు రోజుల తరబడి,నెలల తరబడి చేస్తుంటారు.కానీ ఇది సరైన పద్ధతి కాదు అని నా అభిప్రాయం.మా పెద్దత్త చెబుతూ ఉండేది.సంసారం చేసుకునే వాళ్ళు కఠినమయిన,కఠోరమయిన పూజలు చేయకూడదు అని.నిజమే కదా.సంసారాలలో చిన్న బిడ్డలు ఉంటారు.పెద్దవారూ ఉంటారు.వాళ్ళ అవసరాలు ముఖ్యం కదా.భక్తి ముఖ్యం,నమ్మకం ముఖ్యం.మనం ఎంతసేపు పూజలు చేశాము,ఎంత ఆర్భాటంగా చేశాము,ఎంత కఠినమయిన నియమాలు పాటించామని కాదు కదా.ఇలా అంతా ఆలోచించకూడదనే....పత్రం,పుష్పం,ఫలం,తోయం అని అన్నారు.అంటే నిజమైన భక్తిశ్రద్ధలతో ఒక ఆకు సమర్పించినా,ఒక పుష్పం,ఒక పండు సమర్పించినా చాలు.ఆఖరికి ఒక ఉద్ధరిణతో నీళ్ళు దేవుడి పైన చిలకరించినా చాలు.కాబట్టి మనం మంచిగా,భక్తి శ్రద్ధలతో ప్రార్థించుకుందాము.ఆర్భాటాలు,గొప్పలు కోసం కాకుండా మన కోసం మనం ప్రవర్తిస్తాము.

రోమన్ ఇన్ రోమ్?

బీ ఎ రోమన్ ఇన్ రోమ్ అని అంటారు కదా చాలా మంది చాలా సార్లు.నిజంగా అది కుదురుతుందా?నాకు అయితే కష్టం అనిపిస్తుంది.వేరే కొత్త చోటుకి వెళ్ళి,అక్కడ సంస్కృతి,సాంప్రదాయాలు,వేషభాషలు,నడత,పలుకు అన్నీ ఒక్క క్షణంలో నేర్చుకోలేము కదా.మనల్ని చూడగానే అర్థం అవుతుంది కదా మనం అక్కడకు కొత్త అని.అవసరానికి నేర్చుకోవడం,అలవాటు చేసుకోవటం వేరు.మనసు ఒప్పి అవి పాటించడం వేరు.మన మూలాలు ఎక్కడ ఉన్నాయో వాటికే మనం ప్రాధాన్యత ఇస్తాము.ఇన్ ది స్ట్రగుల్ ఫర్ ఎక్సిస్టెన్స్,సర్వైవల్ ఆఫ్ ది ఫిట్టెస్ట్ అనే డార్విన్ థియరీ ప్రకారం అయితే మారాలి,మారగలగాలి.ఇక్కడ వేషభాషలు కంటే కూడా అనవసరంగా ఇబ్బందులు కొనితెచ్చుకోకూడదు కొత్త చోటుకి మనం వెళ్ళినప్పుడు అని అర్థం.ఎందుకంటే మనమే కొత్త అయినప్పుడు మనల్ని సమర్థించేవాళ్ళు,అయ్యోపాపం అనేవాళ్ళు ఎవరూ ఉండరు.కాబట్టి మన జాగ్రత్తలో మనం ఉండాలి.సమస్యలకు దూరంగా ఉండాలి.సర్దుబాటు ధోరణిలో ఉండాలి.తెలియని వాటి జోలికి వెళ్ళకూడదు.మా అన్నయ్య ఎప్పుడూ చెప్పేవాడు...నో వన్ ఇస్ వర్త్ బిలీవింగ్ అని.ఇక్కడ చెడు అర్థం కాదు.మన పరిథిలో మనం ఉండాలి.ఎవరినీ అతిగా నమ్మకూడదు.అతిగా నమ్మితే మోసపోవటం,అన్యాయమై పోవటం చాలా సామాన్యం.మనకూ దేవుడు బుర్ర ఇచ్చాడు.దానిని వాడుతూ ఉండాలి.ఊరికినే ఎదుటివారు చెప్పింది అంతా మూర్ఖంగా నమ్మకూడదు.మనం బేరీజు వేసుకుని,అడుగుముందుకు వెయ్యాలి.ఘర్షణలు అవసరం లేదు.మనకు పరిస్థితి సానుకూలం కాదు అని తెలియగానే,చిన్నగా అక్కడనుంచి తప్పుకుంటే మంచిది.ఉండేకొద్దీ అక్కడ అలవాట్లు,వేషభాషలు సునాయాసంగా వచ్చేస్తాయి.అక్కడ మనకు ఎదురయ్యే లోటుపాట్లు అవగాహనకు వస్తాయి.వాటినుండి బయటపడటం లేకపోతే దూరంగా ఉండటం ఎలాగో అర్థం అవుతుంది.

నాగుపాము డాన్స్-నత్తగుల్ల స్టాన్స్

నేను చిన్నప్పుడు నాగుపాము డాన్స్ చేసేదాన్ని.రకరకాల కఠినమయిన విన్యాసాలుతో కూడి ఉండేది.అప్పట్లో సునాయాసంగా చేసేదాన్ని.ఇప్పుడు కదులుతున్నాను అనుకుంటాను,కానీ ఎక్కడికక్కడే ఉండిపోతాను.నాకంటే నత్తగుల్ల నయం.అది కనీసం అరగంటకు అయినా ఒక అంగుళం కదులుతుంది.నేను మెట్లు దిగటం మా పిల్లలు చూపిస్తుంటారు.అందరం పగలబడి నవ్వుకుంటాము.జీవితం అంతే కదా!చిన్నతనంలో ఇక్కడ అడుగేస్తే అక్కడ తేలుతాము.ఎంతసేపు ఆటలు,పాటలు,మాటలు,డాన్సులు,డ్రామాలు...ఒకటి కాదు సవాలక్ష!చిన్నగా మనకే తెలియకుండా పెద్దవాళ్ళము అవుతాము.ఆటలు,పాటలు అసలు ఎప్పుడో దూరం అయిపోతాయి.జీవితంలో తగిలే ఎదురు దెబ్బలకు,క్లిష్ట పరిస్థితులకు చాలా సార్లు నవ్వటం మర్చిపోతాము.నిద్రలేని రాత్రులు మిగులుతాయి.చిన్నగా గొడవలు,ఘర్షణలు మానేస్తాము.అంతర్ముఖులం అవుతాము.గలగలమని మాట్లాడేవాళ్ళము గప్ చుప్ అయిపోతాము.మౌనం అర్ధంగీకారం అనుకుంటారు ఎదుటివాళ్ళు.కానీ ఏమి మాట్లాడినా వ్యర్థమే అని మౌనం ఆశ్రయిస్తాము.భావోద్వేగాలను అదుపులో పెట్టుకోవటం అలవాటు చేసుకుంటాము అని అనుకుంటాము.కానీ ఆటుపోట్లతో ముఖంలో భావాలు బయటపడవు.నిర్వికారంగా తయారు అవుతుంది ముఖం.కానీ మనం నవరాత్రిలో నాగేశ్వరరావు లాగా నవరసాలు చిలికిస్తున్నాము అనుకుంటాము.చిన్నప్పుడు మనల్ని ఎవరైనా ఏమైనా అంటే అంత ఎత్తుకు ఎగిరి గొడవ పెట్టుకుంటాము.ఇప్పుడు మనల్ని చూసి ఎవరైనా ఎక్కిరిస్తే వాళ్ళకంటే ముందు మనమే నవ్వుతాము.ఎందుకంటే వాళ్ళు అనేదాంట్లో నిజం ఉందని గ్రహిస్తాము కనుక.ఒకప్పుడు చక్రం తిప్పాము.ఇప్పుడు పిల్లలు చక్రాల బండిలో తిప్పుతున్నారు.కాబట్టి ప్రశాంతంగా జీవితాన్ని ఆస్వాదిస్తాము.కష్టపడినన్ని రోజులు కష్టపడ్డాము.ఇప్పుడు పిల్లలు మనల్ని కష్టపడకుండా చూసుకుంటున్నారు.సంతోషంగా ఆ దేవుడికి కృతజ్ఞతలు చెప్పుకుందాము.

ఎండమావులు

మనకు ఎప్పుడూ మనకు అందుబాటులో ఉండేది అక్కరలేదు.దొరకని దానికోసం ఉరుకుతూ ఉంటాము.ఎవడో చెప్పాడని,ఒంటిపైన గుడ్డలు కూడా చూసుకోకుండా పరుగులు తీస్తాము.దూరం నుంచి చూస్తే అంతా సుందరంగా,సులభంగా,లాభసాటిగా కనిపిస్తుంది.అందుకే కదా దూరపు కొండలు నునుపు అనేది.చాలా సులువుగా కోట్లు సంపాదించవచ్చని,సులువైన మార్గాలు చెప్తారు.అర చేతిలో స్వర్గం చూపిస్తారు.అన్నీ నమ్మేస్తాము.అందుకే వాళ్ళు మనల్ని ఎంచుకుంటారు.వాళ్ళు చెప్పినట్లు దిగి,పెట్టుబడులు పెడతాము.మనం అనుకున్నట్లు లాభాలు రావు.అదేంది అంటే,ఇంకొంచెం సర్దుకోమంటారు.అదిగదిగో సందు తిరిగితే నోట్ల కట్టలే కట్టలు అంటారు.అగమ్యగోచరం అవుతుంది.ఫలితాలు కనుచూపు మేరలో కానరావు.డీలా పడిపోతాము.కానీ ఇంకా ఊదర కొడతారు.ఇంకెంతో దూరం లేదు ధనలక్ష్మి నీ ఇంటి తలుపు తట్టేదానికి అంటూ ఏడు రంగుల ఇంద్రధనుస్సు చూపిస్తారు.కానీ అది దక్కాలంటే ఇంకొంచెం పెట్టుబడి పెట్టాలి అంటారు.అలా అంతులేని కథ లాగా సాగిపోతుంది.నీ దగ్గర నుంచి ఆఖరి పైసా కూడా లాగేసిన తర్వాత నిన్ను దీంట్లో దించినవాళ్లు అదృశ్యమయిపోతారు.కనిపించరు,వినిపించరు.అందుకనే ఎండమావుల వెంట పరుగెత్తకూడదు.అల్లంత దూరంలోనే నీటి చెలమ ఉన్నట్లు భ్రమకలిగిస్తూ ఉంటుంది.కానీ అక్కడ నీరే ఉండదు.అక్కడ నుంచి చూస్తే ఇంకొంత దూరంలో అసలు సిసలైన నీటి జాడ ఉన్నట్లు అనిపిస్తుంది.అంటే ఆ భ్రమలో నుంచి బయటపడితేగాని,మనకు అసలు పరిస్థితి అర్థం కాదు.కాబట్టి మన బలాలు తెలుసుకోవటం ఎంత ముఖ్యమో,మన బలహీనతలు తెలుసుకోవటం కూడా అంతే ముఖ్యం.లేకపోతే అవకాశవాదులు మనకు లేనిపోని ఆశలు చూపించి,బురిడీ కొట్టిస్తారు.మన జాగ్రత్తలో మనం ఉండాలి.

నవ్వులు-పువ్వులు

మనం సంతోషంగా నవ్వుతూ ఉండాలి.మనతో వుండే వాళ్ళు కూడా సంతోషంగా వుండేలా చూసుకోవాలి.అలా ఉంటేనే మన మొహాలు పూలలాగా విరుస్తూ,మెరుస్తూ ఆనందంగా వికసిస్తూ వుంటాయి.కొంత మంది ఉంటారు.ఎప్పుడూ జిట జిటమంటూ,చిట్టెడు వేస్తే పుట్టెడురాలేటట్లు.బిగదీసుకుని ఉంటారు.మొహం చిట్లిచ్చి చిట్లిచ్చి అడ్డంగా నిలువుగా నెర్రెలు పడిపోయి వుంటాయి.ఏమి చేసినా వాళ్ళ మొహంలో ప్రశాంతత,సంతోషం,తృప్తి కనిపించదు.కదిలిస్తే కరుస్తాము అనేటట్లు ఉంటారు.ఇంకొక వర్గం ఎప్పుడూ నెత్తిమీద నీళ్లకుండ పెట్టుకుని ఉంటారు.చిన్నదానికి పెద్దదానికి తేడాలేకుండా ఏడుపు,దుఃఖం వస్తుంటుంది.కొంత మంది నేరుగా అసలు మాట్లాడరు.ఎప్పుడూ కొక్కరింపు,అవహేళన,వ్యంగ్యం,ఈసడించుకుంటూ,గద్దిస్తూ,అరుస్తూ ఉంటారు.ఒక మొక్క పూలను ఎప్పుడు ఇస్తుంది?గాలి,వెలుతురు,నీరు,భూమిలో పోషకాలు అన్నీ సమృద్ధిగా ఉన్నప్పుడు కదా.అలానే మనం మన మనసులను ప్రశాంతంగా పెట్టుకుని,ఆశావహ దృక్పథంతో,ఎదుటివారిని ప్రేమిస్తే పెదవులపైన చిరునవ్వు వస్తుంది.అలావుంటే పక్కన వాళ్ళు కూడా వాళ్ళకు తెలియకుండానే మనతో స్నేహభావంతో,సరదాగా,ప్రసన్నంగా ఉంటారు.మన దగ్గరకు ఎలాంటి అనుమానాలు,భయాలు లేకుండా హాయిగా రాగలుగుతారు.మన చుట్టూరా వాతావరణం ఆహ్లాదకరంగా మారుతుంది.మనసు నిండా నవ్వటం ఆరోగ్యానికి కూడా మంచిది.మొహం పైన కండరాలకు కూడా వ్యాయామం ఉంటుంది.కాబట్టి నవ్వుతూఉందాము,నవ్వుల జల్లులతో పువ్వులు పూయిస్తాము.

చేసిన మేలు మరిచేవారు

చాలా మందికి ఎదుటివాళ్ళు మనకు సహాయం చేస్తున్నారు అనే స్పృహ ఉండదు.ఇంక గుర్తు పెట్టుకోవటం,గుర్తు పెట్టుకోకపోవటం అనే ప్రశ్నే ఉత్పన్నం కాదు.మనం పీక్కుంటుంటాము ఇంత సహాయం చేసాము,అంత చేశాము,మనల్ని కన్నెత్తి కూడా చూడటం లేదని.అసలు సహాయం చేయటం,చేయకపోవటం మన నిర్ణయం.అలాంటప్పుడు ఎదుటివాడు గుర్తు పెట్టుకోవాలి,అర్థం చేసుకోవాలి,జీవితాంతం రుణపడి ఉండాలి అని ఆశ పడటం అత్యాశ కదా.మన విషయమే తీసుకుందాము.ఎంత మంది తలా ఒక చెయ్యి వెయ్యకపోతే జీవితంలో ఇంత దూరం వస్తాము?ఎంత మంది వాళ్ళలో మనకు తెలుసు? ఎంత మందికి చెప్పగలతాము?మనకు తెలియకుండా చాలా మంది మనకు సహాయం చేసి ఉంటారు.వాళ్ళకు ఎప్పటికీ చెప్పలేము.జీవితం అంటే పరుగు పందెం కదా!ఎవరైనా కింద పడితే మనం చెయ్యి అందిస్తాము లేవడానికి.లేవగానే వాడు ఆ పరుగు కొనసాగించాలి,కోన సాగిస్తాడు కూడా.ఎవరు చెయ్యి అందిచ్చారు అనేది కూడా చూసుకునే సమయం ఉండదు.మరి అతనిని తప్పు ఎలా పడతాము?వాడు ఆగి, మన గుణగణాలు పొగిడి,ఇంటికి తీసుకెళ్ళి ముప్పూటలా తిండి పెట్టి పంపించడు కదా.వాడికీ కుదరదు,మనకూ కుదరదు.కాబట్టి ఎదుటివాడికి సహాయం చేయటం మన బాధ్యత అనుకోవాలి,చెయ్యాలి,అంతే!ప్రతిఫలాపేక్షతో చేయకూడదు.అసలు అలా ఆలోచించేటట్లయితే అసలు చేయవద్దు.ఎదుటివారికి కూడా క్లారిటీ ఉంటుంది కదా,మన దగ్గరనుంచి సహాయం ఆశించవచ్చా లేదా అని.మన పనులు,ఆలోచనలు క్రియాశీలకంగా ఉండేలా చూసుకుంటే చాలు.ఎదుటివారు మనం చేసిన సహాయాన్ని గుర్తు పెట్టుకున్నా,పెట్టుకోకపోయినా మన ధర్మం మనం నిర్వర్తిస్తాము.

అన్నం పరబ్రహ్మ స్వరూపం

మన పెద్దవాళ్ళు అందరూ చెబుతుంటారు.అన్నం పారేయకూడదు.అన్నం దేవుడితో సమానం అని.నిజం!ఒక ముద్ద దొరకాలంటే ఎంత కష్టపడాలి?అలాంటప్పుడు దుబారా చేయకూడదు.కానీ చాలా సార్లు పరిస్థితులు అలా ఉండవు.నలుగురు పిల్లలు వుండే ఇంట్లో గొంతు పిసికినట్లుగా సరిగ్గా చేయలేము.ఒక ముద్ద ఎక్కువే వండాలి.అట్లా వండిన ప్రతిసారి అన్నం మిగులుతుంది.అలాగని సరిగ్గా చేసాము అంటే ఆ రోజు అన్నం అందరికీ చాలదు.చాలా మంది,ముఖ్యంగా ఆడవాళ్లు అన్నం మిగిలింది పాడు చేయటం ఎందుకని బలవంతంగా తింటుంటారు.ఇది అసలు మంచిది కాదు.మా బాబు(నాన్న)అసలు ఒప్పుకునేవాడు కాదు.ఉడకబెట్టేవి తొందరగా చెడిపోతాయి.అవి కడుపులో కంటే బయట ఉండటం మేలు అనేవాడు.అంతే కదా!మిగిలింది అని తినటం మొదలుపెడితే ఊబకాయం వస్తుంది కదా.ఒక్కొక్కసారి అన్నం,సాదకాలు వేడి చేసుకుని తింటుంటాము.ఆ వేడి పైన నిజంగా చెడిపోతే చాలా సార్లు తెలియదు.అది వంటికి మంచిది కాదు కదా.పాత రోజుల్లో అయితే అంతో ఇంతో మిగిలితే వీధి కుక్కలకు,కాకులకు పెట్టేవాళ్లము.పని వాళ్ళకు,పేదవాళ్ళకు ఇచ్చేవాళ్ళము.కానీ ఇప్పుడు అలాంటివి చాలా తగ్గిపోయాయి.మనం వండుకుంది మనమే తినాలి,లేకపోతే పారెయ్యాలి.ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో మట్టసంగా చేసుకోవడమే ఉత్తమం.అర్ధాకలితో కంచం ముందర నుంచి లేస్తేనే వంటికి మంచిది.కాబట్టి మిగిలింది అని,దుబారా అవుతుందని,చెడిపోతుంది అని బలవంతంగా తినొద్దు.కొత్త ఇబ్బందులు కొని తెచ్చుకుంటాము.

అతి వద్దనే వద్దు

పెద్దలు ఏమంటారు?అతి సర్వత్ర వర్జయేత్ అని.ఎలాంటి పరిస్థితుల్లో కూడా అతి వద్దు,మంచిది కాదు అని.కానీ మనం ప్రతి విషయంలోనూ అతి చేస్తుంటాము.పిల్లలపైన అతి ప్రేమలు,ఎదుటివారి పైన అతి కోపాలు సర్వ సాధారణం.మనల్ని మనం సమర్థించుకోవటం అనుకుంటూ గర్వానికి,భేషజానికి పోతుంటాము.ఎప్పుడు అయినా ఒక పందెం అంటే ఎప్పుడూ,ఎక్కడ,ఎలా,ఎవరు పోటీకి అర్హులు అని ఉంటుంది.కానీ పందెం అనగానే ముందుకు దూసుకుపోతాము.ఎంత దాకా పరిగెత్తాలా అని కూడా తెలుసుకోకుండా పరిగేస్తూనే ఉంటాము.మనం తిరిగి చూసేలోపల వేరే వాళ్ళు విజేతలు అయిపోతారు.పరీక్షలలో కూడా ప్రశ్నలు పూర్తిగా చదవము.సగం చదివేసి,అబ్బా!నాకు తెలిసిన జవాబే అని రాయటం మొదలుపెట్టేస్తాము.సగం రాసిన తర్వాత అనుమానం వచ్చి చూసుకుంటే,దాని జవాబు వేరే ఉంటుంది.చాలా మంది పేపర్ తిప్పి కూడా చూడరు.అక్కడ ఇంకో సగం క్వశ్చన్ పేపర్ ఉంటుంది ఇంకో సగం మార్కులకు.ఆ విషయం పరీక్ష హాల్ నుంచి బయటకొచ్చిన తర్వాత కానీ తెలుసుకోము.ఏమీ లేదు,అంతా హడావుడి,హైరానా!మనకే అర్థం కాకుండా ఉరుకులు,పరుగులు.భావోద్వేగాలు విషయం లో కూడా మితంగా వ్యవహరించం.చివరిదాకా పోతాము.అక్కడినుంచి ఇంకెక్కడికి పోవాలో తెలియదు.నోరు జారుతాము,చెయ్యి జాడిస్తాముు.క్షమించమని అడిగేదానికి అహం అడ్డు వస్తుంది.కొన్ని క్షమించలేని తప్పులు చేస్తాము.చేతులు కాలాక ఆకులు పట్టుకొని ఏమీ లాభం అంటారు కదా.కాబట్టి కొంచెం నిగ్రహించుకోవాలి.నోటిదురుసు తగ్గించుకోవాలి.మన ప్రేమలు మన బిడ్డలకు ప్రతిబంధకాలు కాకుండా చూసుకోవాలి.కక్షలు,కావేశాలు పెంచుకోకుండా మితంగా,పరిమితంగా మన భావావేశాన్ని అదుపులో పెట్టుకోవాలి.

దయచేసి క్షమించు

నా ఏడో క్లాస్లో ఒక పాఠం ఉంది,ఆన్ సేయింగ్ ప్లీజ్ బై ఏజీ గార్డినర్.దాంట్లో మనం సఖ్యంగా,సామరస్యంగా ప్లీజ్,థాంక్ యూ,సారీలు చెబితే రోజంతా బాగా గడుస్తోంది అని సారాంశం.నిజమేకదా.పొద్దున కనిపించగానే గుడ్ మార్నింగ్ చెబితే ఎదుటి వాళ్ళు సంతోషిస్తారు.ఏదైనా ఒక సహాయం కావాలంటే మనస్ఫూర్తిగా ప్లీజ్ అని అడిగితే సామాన్యంగా ఎవరూ కాదనరు.ఎదుటి వాళ్ళనుంచి సహాయం పొందినప్పుడు థాంక్స్ చెబితే వాళ్ళు కూడా సంతోషిస్తారు.మన వల్ల ఎదుటివారికి ఇబ్బంది కలిగినప్పుడు సారీ చెబితే,వాళ్ళు కొంచెం సర్దుకుంటారు.ఇలా చిన్న చిన్న పదాలతో మన చుట్టూవుండే వాతావరణం స్నేహపూర్వకంగా,సద్భావంతో ఉండేలా చేసుకోగలుగుతాము.ఎందుకంటే పొద్దునలేచినప్పటినుంచి మనకు ఎదుటివారితో పని పడుతూవుంటుంది.మనం వారితో మంచిగా ప్రవర్తిస్తే వారు కూడా మనతో మంచిగా ఉంటారు.మనం దురుసుగా ఉంటే వాళ్ళు మనల్ని లెక్క చేయరు.అందరూ మనల్ని దూరం పెడతారు.అందుకని మనందరమూ కలిసి మెలిసి మంచిగా ఉందాము.మనం బాధ పడకూడదు,మనవల్ల ఎదుటివారూ ఇబ్బంది పడకూడదు.

సన్యాస యోగం ఒక యాగం!

మా చిన్నప్పుడు మా బాబు(నాన్న) కోపం వస్తే హిమాలయాలకు వెళ్ళిపోతాను,సన్యాసులలో కలిసిపోతాను అనేవాడు.మేమందరమూ వద్దూ,వద్దూ అని బతిమాలాడేవాళ్ళము.సన్యాసం అనేది కక్ష,శిక్ష కాదు కదా!అన్నీ త్యజించ గలగటం సన్యాసం అంటే.పనులు తప్పించుకునేదానికి,బాధ్యతలు తప్పించుకునేదానికి కాదు సన్యాసం అనేది.సంసార బాధ్యతలు నిర్వర్తిస్తూనే,భవ బంధాలకు,రాగద్వేషాలకు అతీతంగా ఉండగలగటం అలవాటు చేసుకోవాలి.సన్యాసం అనేది పవిత్రమయిన యోగం.ఆ దిశగా అడుగులు వెయ్యాలి అనుకుంటే మంచి ఉద్దేశంతో ముందుకు సాగాలి.అంతే కాని కోపాలు,తాపాలు,నిరాశలు,నిస్పృహలు,భయాలు,బాధ్యతలకు భయపడి పారిపోవటం కాదు.ఆ యాగం చేయాలి అంటే నిరంతర కృషి ఉండాలి.

శుభకార్యాలప్పుడు పిలుపులు

మనం శుభకార్యాలకు చాలా మందిని పిలుస్తుంటాము.ఆ శుభకార్యం అయిపోయిన తర్వాత గబుక్కున గుర్తు వస్తుంది.మనకు చాలా ముఖ్యమయిన,దగ్గర వాళ్ళను పిలవటం మరిచిపోయామని.వాళ్ళు ఎదురైతే ఏమి సమాధానం చెప్పాలా అని తల పట్టుకుంటాము.చాలా మంది భార్యాభర్తలు ఇద్దరూ పిలిస్తేనే కానీ రారు.ఇప్పుడిప్పుడు కొంచెం ఆ మొండిపట్టు తగ్గుతున్నది.మర్యాదగా అందరూ రండి అని పిలిచి వస్తాము.కానీ కొన్ని చోట్ల పిలిచేవాళ్ళ పక్కన ఒక అతను పుస్తకం పట్టుకుని ఉంటాడు.ఎంత మంది హాజరు అవుతారు మీ ఇంటి నుంచి అని అడిగి రాసుకుంటాడు.వృథా ఖర్చులు తగ్గించడానికి అని తెలిసింది.కొంత మందిని పిలవాలి కాబట్టి పిలుస్తాము.వాళ్ళు వచ్చినా రాకపోయినా మనకు పెద్ద తేడా ఉండదు.సందడి,పండగ వాతావరణం,పది మందికి భోజనాలు పెడితే మంచిది అని పిలుస్తాము.ఒక్కో సారి మనం పిలిచేదానికి వెళ్ళిన చోట వేరే వాళ్ళు ఉంటారు.పిలవకపోతే బాగుండదని మొహమాటానికి పిలుస్తాము.కొంత మందిని అసలు పిలవము కానీ శుభకార్యం జరుగుతుంది అని వస్తారు.మరీ దగ్గర వాళ్ళయితే రాకపోతే ఒప్పుకోము అని బెదిరిస్తాము.ఏది ఏమైనా ఒక కార్యం జరిగినప్పుడు పది మంది కలిస్తేనే బాగుంటుంది,హడావుడి,సంతోషం,నిండుదనం ఉంటుంది.కాబట్టి పిలిచే ప్రతి ఒక్కరినీ మనస్ఫూర్తిగా,వాళ్ళు నిజంగానే రావాలి ఆని పిలిస్తే మంచిది కదా.అన్ని దానాలలోకి అన్నదానం మంచిది కదా.మన లోగిలిలో పది మంది సంతృప్తిగా తిని,అన్నదాతా సుఖీభవ అని దీవిస్తే మనకు సంతోషం,తృప్తిగా ఉంటుంది.అందుకనే నిజంగా పిలుపులు మొదలు పెట్టేముందు అసలు ఉరామరికగా ఎంత మందిని పిలవాలి అని తేల్చుకోవాలి.కాగితం,పెన్ను తీసుకుని మనకు తెలిసిన,ముఖ్యమమయిన వాళ్ల పేర్లు,బంధువుల పేర్లు రాసుకోవాలి.అలా అయితే మఖ్యమయిన వాళ్ళను మర్చిపోయే తప్పు చేయము.ఒక పెద్ద కార్యం అనుకున్నప్పుడు ఎన్ని జాగ్రత్తలు తీసుకున్నా ఒక్కొక్కసారి తప్పొప్పులు జరుగుతుంటాయి.అవి కావాలని చేసేవి కాదు కదా.ఆ హడావుడిలో,పని తొందరలో మర్చిపోతుంటాము.కాబట్టి అందరూ అర్థం చేసుకోవాలి.

సమానత్వం పిల్లలతో

సమానత్వం పాటించాలి అని అందరమూ అనుకుంటాము.కానీ నిజంగా సాధ్యమవుతుందా?భీముడు ఎక్కువ తింటాడు కదా!సమానత్వం అని కుంతి అంతే పెట్టదు కదా బిడ్డలకందరికీ.ఇక్కడ సమానం అంటే ఎవరి ఆకలి ఎంతో తెలుసుకుని,వాళ్ళ ఆకలి తీర్చడం.అంతే కానీ తినలేని వాళ్ళకి కుక్కి కుక్కి పెట్టటం కాదు.లేకపోతే మిగిలిన నలుగురు పాండవులు తిన్నంతే పెట్టి భీముడిని అర్థాకలితో కంచం ముందర నుంచి లేపడం కాదు.తరగతి గదిలో ఇరవై మంది పిల్లలుంటే,అందులో నలుగురు మాట్లాడారు నిశ్శబ్దం పాటించకుండా అనుకో.మాస్టర్ కి ఆ నలుగురు ఎవరో తెలియదు కానీ కొంత మంది మాట్లాడుతున్నారు అని తెలుస్తుంది.సమానత్వం అని అందరినీ శిక్షించాడు అంటే తప్పు కదా!తప్పు చెయ్యని వాళ్ళు కూడా శిక్ష అనుభవిస్తున్నారు కదా.కాబట్టి సమానత్వం అని మూర్ఖంగా ఆలోచించకుండా,సమయస్ఫూర్తిగా,స్ఫూర్తిదాయకంగా వ్యవహరించాలి.ఇండ్లలో కూడా చిన్నవాళ్ళు అంటే ఇష్టం,లేక పెద్ద వాళ్ళు అంటే ఇష్టం అమ్మ నాన్నలకు అని పిల్లలు అపోహ పడుతుంటారు చాలా సార్లు.ఒక్కో బిడ్డ మనస్తత్వం,వయసు,అప్పటి పరిస్థితి అన్నీ నిర్ణయిస్తాయి తల్లి తండ్రుల స్పందన ఆ క్షణంలో.ఇంత కంటే ముఖ్యంగా తల్లితండ్రుల మానసిక,వ్యవహారిక పరిస్థితి ఆ సమయంలో చాలా ముఖ్యం.సంతోషంగా ఉన్నారు అనుకో తేలికగా తీసుకుంటారు.అదే చికాకుగా,ఇబ్బందుల్లో ఉన్నారు అనుకో ఊరికే కోపం,విసుకు వస్తుంటుంది.మనందరమూ మనుష్యులమే కదా!కాబట్టి ఎవరు కూడా అన్నీ పట్టి పట్టి చూడ కూడదు.చాలా మందికి మనసులో ప్రేమలు ఉంటాయి,కానీ బయటకు చూపించడం తెలియదు.మనమంటే ప్రేమలేదు అని ఎదుటి వాళ్ళు దిగులు పడుతుంటారు.అందుకనే నేను ప్రతి ఒక్కరికీ చెప్తాను ప్రేమలు వ్యక్తం చెయ్యండి.మీరు తొందర పడ్డారు,అనవసరంగా బాధ పెట్టారు అని అనిపిస్తే మొహమాటం లేకుండా సారీ చెప్పండి.అప్పుడు అపోహలు,అసంతృప్తులు,అనుమానాలు ఉండవు.మన మనసులో అందరినీ సమంగా చూస్తున్నాము అని అనుకుంటే అది మీ మాటలు,చేతలు ద్వారా ఎదుటి వాళ్ళకు అర్థం అయ్యేలా చెయ్యండి.వాళ్ళే మనలని అర్థం చేసుకోవాలి అని అనుకోవద్దు.దీనినే కమ్యూనికేషన్ గ్యాప్ అంటారు.అది లేకుండా చూసుకోండి,దూరాలు పెంచుకోకండి.

తప్పులెన్నువారు……కానీ

తప్పులెన్నువారు తమతప్పులెరుగరు అని అంటారు.నిజమే!తప్పేముంది?నేను ఉన్నాను.రోజులో నా మొహం రెండు లేక అయిదు నిముషాలు చూసుకుంటాను.రోజు మొత్తం వేరే వాళ్ళనే చూస్తూంటాను,వాళ్ళ మాటలు వింటుంటాను,వాళ్ళ చేతలు చేష్టలు గమనిస్తుంటాను.కాబట్టి వాళ్ళని విశ్లేషణ చేయటం నాకు సులభం.నా గురించి ఆలోచించడానికి అసలు సమయం ఎక్కడ మిగిలింది ఇంక?కానీ ఇక్కడే మనం కొంచెం ఆగి మన గురించి ఆలోచించుకోవాలి.మనం ఎంత సేపూ ఎదుటివాడు గులకరాయి తగిలి తట్టుకున్నాడు అని మందలిస్తాము.కానీ మనం పెద్ద బండరాయి కొట్టుకుని బోళ్ళ పడతాము.ఎదుటివారి తప్పొప్పులు,లోటుపాట్లు క్షుణ్ణంగా చెప్పగలతాము.మనం చాలా నిఖార్సు అయిన మనుష్యులం,మనం అసలు తప్పులు చేయమని గుడ్డి నమ్మకం.ఒక వేళ తప్పు జరిగినా మనల్ని మనం సమర్థించుకునేదానికి సవాలక్ష కారణాలు చెప్తాము.కారణాలు అంబులపొదిలోనుంచి అస్త్రాలు వచ్చినట్లు వస్తాయి.ఈ అతి మనమందరమూ మానుకోవాలి.ఆత్మ శోధన అప్పుడప్పుడు అన్నా చేసుకుంటూ ఉండాలి.మనం తప్పులు చేసుకుంటూ పోతే,పక్కవాళ్ళకి మంచి చెడ్డ ఏమీ చెప్పగలతాము?కాబట్టి ఎదుటి వాళ్ళలో తప్పులను వేలు ఎత్తి చూపించే ముందు మనం ఏ పాటి పద్ధతి గలవాళ్ళమో బేరీజు వేసుకోవాలి.వాళ్ళ పరిస్థితిలో ఉంటే మనం ఎలా వ్యవహరించి ఉంటాము అనే జ్ఞానం మనకు ఉండాలి.ముందు క్షమాగుణం ఉండాలి.ఎదుటి మనిషిని అర్థం చేసుకునేదానికి నిజంగా ప్రయత్నించాలి.

అద్దం అబద్ధం చెప్పదు

అద్దంలో మనము ఎలా ఉంటామో అలాగే కనిపిస్తాము.దానికి ఏమీ మొహమాటాలు,భయాలు ఉండవు.ఉన్నది ఉన్నట్లే చూపిస్తుంది.అసలైన మంచి స్నేహితుడు అద్దంలాగా ఉండాలి అంటారు.పాత రోజుల్లో రాజులు రాజ గురువులని పెట్టుకునేవారు.వాళ్ళు సలహాలు ఇస్తారు,సంప్రదింపులు చేస్తారు.రాజు తప్పు మార్గం లో ఆలోచించినా,వెళుతున్నా మొహమాటం లేకుండా చెప్పేవాళ్ళు.ఎందుకంటే వాళ్ళు డబ్బు ఆశించరు.రాజుకు కోపం వస్తుందేమో అని భయపడరు.మన మనసే మనకు అద్దం.మనం ఏదైనా తప్పు చేస్తే మన మనసుకి తెలుస్తుంది చాలా సార్లు.తెలిసి చేసినా తెలియక చేసినా తప్పు తప్పే అవుతుంది.కనీసం మన మనసుకు మనం తప్పు దార్లో వెళుతున్నాము అనిపిస్తే,ఆగిపోవాలి.ఆ పని చేయకూడదు.ఆ మార్గంలో నడవకూడదు.ఎవరూ చూడటం లేదు,ఎవరికీ తెలియదు అని మనల్ని మనం మోసం చేసుకోకూడదు.మంచి మార్గం లో నడవాలి.మంచి స్నేహితులు ఉంటే మనకు తప్పని తెలియక చేసేపనులను ఆపుతారు.

భయం భయం …పారిపో!

ప్రతి ఒక్కరికీ చాలా రకాల భయాలు ఉంటాయి.కొందరికి బల్లి అంటే భయం,ఇంకొందరికి పిల్లి అంటే భయం.నలుగురులోకి రావాలంటే భయం.పదిమందిలో మాట్లాడాలంటే భయం.నిర్ణయాలు సొంతంగా తీసుకోవాలంటే భయం.ప్రాణ భయం,బీదరికం అంటే భయం,కష్టాలు అంటే భయం.ఇట్లా చెప్పుకుంటూ పోతే సవాలక్ష భయాలు వున్నాయి.మనము ఒకటే ఆలోచించాలి.మనకు భయం అని ఏదీ ఆగదు.మనము ఎదురుకోవాలి అన్నప్పుడు ఎన్ని రోజులు భయపడుతూ కూర్చుంటాము.మనకు భయమని ఎంతమందిని పక్కన పెట్టుకుని పోషిస్తాము?మనకు ధైర్యం జొప్పించేదానికి ఒకరు భుజాలు నొక్కుతూ,మరొకరు వీపు తడుతూ,ఇంకొకరు కాళ్ళు మర్దన చేస్తూ ఉండరు.ఎప్పుడూ మన యుద్ధం మనమే చెయ్యాలి.దానికి కావలసిన ధైర్యం,సన్నాహాలు మనమే చేసుకోవాలి.మనం భయస్థులమని సమస్యలు రాకుండా ఉండవు.ఈ రోజుల్లో అర్జునుడికి కృష్ణుడు వెన్ను తట్టినట్లు ఎవరూ మన వెనకాల ఉండరు.మనమే ద్విపాత్రాభినయం చేసుకోవాలి కృష్ణుడుగా,అర్జునుడిగా.అంటే మనకు మనమే గుండె ధైర్యం తెచ్చుకోవాలి.మన సమస్యలు మనమే పరిష్కరించుకోవాలి.కాబట్టి భయాన్ని ఆమడ దూరం పంపించేద్దాము.ధైర్యంగా ముందుకు సాగుదాము.మన ధైర్యమే మనకు సగం గెలుపునిస్తుంది.

లెక్కలేనితనం మానుకోవాలి

మనం ప్రతి ప్రాణికీ విలువ ఇవ్వాలి.మనమొక్కటే కాదుకదా ఈ భూమిపైన వుండేది?వాటి హక్కులని మనం కాలరాయకూడదు కదా!జంతువుల గురించే అలా మంచిగా మాట్లాడుకుంటున్నప్పుడు సాటి మనుష్యుల గురించి ఇంక ఎంత మంచిగా ఆలోచించాలి?కానీ చాలా చోట్ల పక్కవాళ్ళను కీతాగా చూడటం,అవమానించడం,హింసించడం,లెక్కలేనితనంగా వ్యవహరించడం చూస్తుంటాము.ఎదుటివాళ్ళను మనుష్యులుగా,మనకు సమానంగా చూడటం నేర్చుకోవాలి.మనల్ని చూసేకదా మన బిడ్డలు నేర్చుకుంటారు.వాళ్ళకు మనం మంచిగా విలువలు నేర్పించాలి కదా.ఎదురుతిరగలేనివాళ్ళు,అశక్తులు,చిన్నవాళ్ళు,బీదవాళ్ళు,సంఘంలో పెద్ద పేరుప్రతిష్ఠలులేనివాళ్ళు,అబలలు...వీళ్ళను పీడించడం గొప్ప అనుకునే వర్గం వుంది.ఆ భావజాలం నుంచి అందరూ బయటపడాలి.మనం ఎదుటివాళ్ళకు గౌరవమర్యాదలు ఇస్తేనే వాళ్ళు మళ్లీ తిరిగి మనకు ఇస్తారు.భయంతో మనమాట వినటం గొప్ప కాదు.మనమీద ప్రేమతో,గౌరవంతో మన మాటలకు విలువ దక్కేటట్లు చూసుకోవాలి మనం ఎప్పుడూ.నోటి దురుసు తగ్గించుకోవాలి.తప్పు జరిగితే చిన్నగా అర్థం అయ్యేటట్లు చెప్పి,ఆ తప్పు సరిదిద్దుకునేటట్లు చెయ్యాలి.ఊరికినే అరవటం,కొట్టటం,దూషించటం,కించపరచడం,వ్యంగ్యంగా మాట్లాడటం,తక్కువ చేసి మాట్లాడటం,ఎద్దేవా చేయటం మానుకోవాలి.అందరితో మంచిగా ఉండాలి.సర్దుకుని పోతూండాలి.చిన్నదానికి పెద్దదానికి ఘర్షణలు,గొడవలు మానుకోవాలి.చిన్నా పెద్దా అంతరం గుర్తించాలి.మన మాటలు,చేతలు,ఆలోచనలు ఎప్పుడూ లెక్కలేనితనంగా,ఎదుటివారిని బాధపెట్టే విధంగా,భయపెట్టేవిధంగా ఉండకూడదు.

వానప్రస్థం

పూర్వము రాజులుతమ రాజ్యాన్ని,రాజసంపదను బిడ్డలకు ఇచ్చేసి అడవులకో,హిమాలయాలకో వెళ్లే వాళ్ళు.ఎందుకు అనుకుంటున్నారు?వయసు మీరితే ఒంట్లో శక్తి తగ్గిపోతుంది.శత్రువులతో పోరాడలేము.మన తర్వాత తరం పగ్గాలుతీసుకోవాలి.వాళ్ళకు పూర్తిగా స్వేచ్ఛ ఇస్తేనే కదా వాళ్ళు కూడా న్యాయంచేసేది.సంపదలు నా చేతిలో పెట్టుకుంటాను.నిర్ణయాలు నేనే తీసుకుంటాను.నేను చెప్పినట్లు మీరు చెయ్యాలంటే ఎవరు చేస్తారు?అట్లా అని అంత బతుకు బతికి,వాళ్ళ కింద వుండేదానికి మనసు ఒప్పుకోదు.అందుకని అన్నీ వదిలేసి వెళ్ళిపోయేవాళ్ళు.దీనినే వానప్రస్థం అంటారు.ఇప్పుడు మనం అడవుల్లోకి,కొండలు గుట్టల్లోకి వెళ్ళలేము.మరి ఏమీ చెయ్యాలి?అంతా నాదే,నా కష్టార్జితమే అనేది మనసులో నుంచి తీసెయ్యండి.మనం మన బిడ్డల కోసమే కదా కష్టపడి సంపాదించింది.మనస్ఫూర్తిగా ఇచ్చేయండి.వాళ్ళ బతుకులు వాళ్ళని బతకనియ్యండి.వాళ్ళేమీ చిన్న పిల్లలు కాదు,చిన్న పిల్లలు ఉన్నవాళ్ళు.అందుకని వాళ్ళు చేసే ప్రతిపనిని ఆక్షేపించవద్దు వెనక నుంచి.బి ఎ రోమన్ ఇన్ రోమ్ అని అంటారు కదా.ఇప్పుడు పెత్తనం వాళ్లది,కాబట్టి గౌరవంగా పక్కకు తప్పుకుందాము.వాళ్ళ నిర్ణయాలు వాళ్ళనే తీసుకోనిద్దాము.అతిగా జోక్యం వద్దు.ఓల్డ్ ఏజ్ హోమ్స్ ఇప్పుడు కొత్త వానప్రస్థాలు.ఓపిక ఉన్నన్ని రోజులు సొంతగా ఉండండి.బిడ్డలకు సహాయంగా ఉండండి.ఏ పరిస్థితి అయినాప్రశాంతత కోల్పోవద్దు.ఆత్మ న్యూనత వద్దు.చాలా మంది మనకే ఇట్లా ఎందుకు జరుగుతుంది అని చిన్న చిన్న వాటికే దిగులు పడుతుంటారు.ఎందుకు?ఎంత పోరాటం చెయ్యకపోతే జీవితంలో ఇంత దూరం వచ్చాము?ఒక్కొక్కళ్ళకి ఒక్కోరకం ఇబ్బందులు వచ్చి ఉంటాయి.అవన్నీ దాటుకుని వచ్చాము కదా!ఉన్నంతలో సంతోషంగా ఉందాము,సంతోషాన్ని పంచుదాము,పెంచుదాము.

చద్దెన్నము తిన్న ఇల్లాలు

చద్దెన్నము తిన్న ఇల్లాలికి మొగుడు ఆకలి తెలియదంటారు.మొగుడి ఆకలి తెలిసినా తెలియకపోయినా ఖచ్చితంగా బిడ్డల ఆకలి తెలుస్తుంది.శబరి ఏమీ చేసింది?తను రాముడికి సమర్పించాలి అనుకున్న పళ్ళు అన్నీ మంచిగా ఉన్నాయా లేదా అని కొరికి చూసింది.ఇంట్లో మన అమ్మ కూడా అలాగే అన్ని చూసుకుని చేస్తుంది.ఇంత పనులు చెయ్యాలంటే శక్తి ఉండాలి కదా ఒంట్లో.మరి ఏమీ తినకపోతే,పొద్దున లేచి ఒంట్లోకి శక్తి ఎట్లా వస్తుంది?నేను మా పిల్లలకు కూడా అదే చెప్తాను.మొదట మీరు తినండి.తరువాత ఇంట్లో వాళ్ళకు పెట్టండి అని.ఇట్లా చేస్తే రెండు లాభాలు మనకు.ఉప్పులు కారాలు సరిగ్గా పడ్డాయో లేదో తెలుస్తుంది.రెండోది ఏంటంటే,ఇంట్లో వాళ్లకి మంచిగా,ఓపికగా,సంతోషంగా పెట్టగలతాము భోజనం.లేకపోతే నీరసానికి,ఆకలికి చేసే పని మీద సరైన ధ్యాస ఉండదు.ఊరికినే ఇంట్లో వాళ్ళను విసుక్కుంటూ,కసురుకుంటూ వుంటాము.లేకపోతే చెయ్యలేక కళ్ళలో నీళ్ళు కుక్కుకుంటూ వుంటాము.ఇవన్నీ అంత అవసరమా?మనము ఆరోగ్యంగా ఉంటేనే కదా ఇంట్లో వాళ్ళ బాగోగులు పట్టించుకోగలము.కాబట్టి మంచిగా పొద్దున అల్పాహారం తీసుకోండి.ఇంట్లో చిన్న బిడ్డలు ఉంటే వాళ్ళకు అన్నాలు పెట్టడానికి చాలా ఓపిక,సహనం కావాలి.ఆకలి పైన అవి పక్కకు వెళ్ళిపోతాయి.విసుకు,కోపం వస్తుంటాయి.కాబట్టి ఒక ముద్ద మీరు ముందు తిని,తరువాత వాళ్ళకు పెట్టండి.అయ్యో!ఇంట్లో వాళ్లందరూ తినకుండా మనమెట్లా తింటాము అని ఆలోచించవద్దు.అందరి మంచికోసమే నేను చెప్పేది.

సహనం సహజ గుణం గా…..

మనకు కోపాలు తాపాలు అన్నీ ఎక్కువే.కానీ చాలా సార్లు జీవితంలో చాలా పోగొట్టుకుంటుంటాము.అందుకనే పెద్దలు నిలిచి నిదానంగా పోవాలి అని అంటారు.నిజమే!ఎందుకంటే సీతా దేవి అంతటి ఆమే రావణుడు తీసుకెళితే,తొందరపడి అఘాయిత్యం చేసుకోలేదు.ఓపికగా రాముడు కోసం ఎదురుచూసింది.దైవాంశ సంభూతులు అయినవాళ్ళే కష్టాలు పడ్డారు.సహనంతో కష్టాలనుండి బయటపడ్డారు.ఇక మనమెంత?మనం తీసుకునే ప్రతి పెద్ద అడుగు ఆచి తూచి,పూర్వాపరాలు తెలుసుకుని,పరిస్థితి అర్థం చేసుకుని ముందుకు అడుగు వెయ్యాలి.ముందర మనలను మనం సరిగ్గా అంచనా వేసుకోవాలి.ఎదుటివాళ్ళు వాళ్ళ స్వలాభాలకోసం చాలా సార్లు నువ్వు ఇంద్రుడివి,చంద్రుడివి,తోపువి అని ఆకాశం కి ఎత్తేస్తుంటారు.అవన్నీ నిజం అని నమ్మకూడదు.మన పాదాలు ఎప్పుడూ నేల పైనే ఉండాలి,ఆకాశం లో కాదు.సంయమనం పాటించాలి.అలా ఉండాలంటే తొందరపాటు నిర్ణయాలు తీసుకోకూడదు.చెప్పుడు మాటలు వినకూడదు.మన తాహతు మనకు తెలియాలి.మన బలాలు ఒక్కటే కాదు,మన బలహీనతలు కూడా ఖచ్చితంగా తెలియాలి.వాటిని ఎదుటివాడు ఒడిసి పట్టుకోకుండా జాగ్రత్త పడాలి.జీవితం అంటే ఒక రకంగా యుద్ధమే.ఊరికినే కత్తి తీసి కనిపించినవాడిని పొడవటం కాదు.బుర్ర పెట్టి ఆలోచించాలి.మనం ఏమి చేస్తే,ఎలా చేస్తే,ఎప్పుడు చేస్తే మనకు మంచి జరుగుతుంది అనే అవగాహన మనకు ఉండాలి.ఊరికే వాళ్ళు చెప్పారు,వీళ్లు చెప్పారు,నాకు సరిగ్గా అర్థం కాలేదు పరిస్థితి అని తరువాత మనల్ని మనం సమర్థించుకోకూడదు.ఎవరు చెప్పినా చెప్పకపోయినా మనం చేసే పనులకు మనమే బాధ్యులం కదా!

పొద్దున మనము లేవాలి…

పొద్దున మనమూ లేవాలి,పళ్ళను బాగా తోమాలి అని పిల్లలకు నేర్పిస్తాము.ఎర్లీ టు రైజ్ అండ్ ఎర్లీ టు బెడ్ అని వింటుంటాము.ఇది నిజంగా చాలా మంచి అలవాటు.కానీ పిల్లలకు చెప్తాము కానీ,చాలా సార్లు పెద్దవాళ్ళము పాటించము.సూర్యోదయం ముందర లేవాలి.అప్పుడు మనసు ప్రశాంతంగా ఉంటుంది.తెల్లవారితే వుండే రణగొణ ధ్వనులు ఉండవు.గాలి కూడా చాలా మటుకు శుభ్రంగా,పొల్యూషన్ లేకుండా ఉంటుంది.మార్నింగ్ వాక్ చేసుకునే వాళ్ళు సంతోషంగా,స్థిమితంగా చేసుకోవచ్చు.అదే అర్ధరాత్రి దాకా మేలుకుని,అపరాహ్ణం లేస్తే ఎలా ఉంటుంది?ఇంట్లో వాళ్ళు ఇంకా లెయ్యలేదని విసుక్కుంటూ ఉంటారు.ఆ ఛీదరలు,చీత్కారాలు వింటూ లెయ్యాలి.ఆలస్యంగా లేస్తాము కాబట్టి కడుపులో జఠరాగ్ని ఎక్కువ అవుతుంది.అలా ఉన్నప్పుడు పళ్లు తోముకున్నా,కడుపులో దేవుతుంది.ఒక్కొక్కసారి నోట్లోకి కూడా వస్తుంది.పళ్ళు మళ్ళా తోముకుందాములే,ముందర కడుపులోకి ఏమన్నా తినేద్దాము అనుకునే వర్గం కూడా ఉంటుంది.ఇంక హడావుడిగా అన్నిటికీ ఉరుకులు పరుగులు పెడుతుండాలి.అదే పొద్దునే లేస్తే,అన్ని పనులు సక్రమంగా,సజావుగా,ప్రశాంతంగా జరుగుతాయి.ఎవరూ మనల్ని విసుక్కోరు,కసురుకోరు,ఈసడించుకోరు,తక్కువ చేసి మాట్లాడరు ఆలశ్యంగా వచ్చామని,పని సరిగ్గా చెయ్యలేదని.కాబట్టి రోజు అంతా సామరస్యంగా జరిగిపోతుంది.పొద్దున్నే లెయ్యాలి అంటే రాత్రిళ్ళు త్వరగా పడుకోవాలి.దేనికైనా క్రమశిక్షణ ఉండాలి.క్రమశిక్షణ లేకపోతే జీవితంలో ఏమీ సాధించలేము.మనం చేరుకోవాల్సిన గమ్యం దగ్గరలో ఉన్నా చెయ్యి జారిపోతుంది జీవితంలో క్రమశిక్షణ లేకపోతే.

ఏక భుక్తం భూశయనం

మా చిన్నప్పుడు మా బాబు(నాన్న)ఎప్పుడూ చెప్పేవాడు.బ్రహ్మచర్యం నిష్టగా పాటించేవాళ్ళు ఏకభుక్తం భూశయనం తప్పకుండా ఆచరించాలిఅని.పెళ్ళి కాని వాళ్ళు చదువుకునే వాళ్ళు తాంబూలం వేసుకోకూడదు అని.ఏమీ లేదు.సుగంథ ద్రవ్యాలు వాడకూడదు అని.నాలుక మొద్దుబారిపోతుంది.ఉచ్ఛారణ సరిగ్గా వుండదు అని.ఏక భుక్తం అంటే ఒంటి పూట భోజనం అని అర్థం.భూశయనం అంటే పరుపులు అవి లేకుండా కటిక నేల పైన పండుకోవాలి.ఇలా కఠినంగా,క్రమశిక్షణగా వుంటేగానీ చదువు వంట పట్టదని పెద్దల నమ్మకం. ఇప్పుడు అలాంటి పద్థతులు లేవు,ఎవరూ పాటించరు. ఏక భుక్తం అంటే సుమారు ఈ రోజు మథ్యాహ్నం భోజనం చేస్తే ,మళ్ళీ రేపు అన్నం తినేదాక ఏమీ తినకూడదు అని.అంటే ఒక్కపొద్దు వున్నట్లే కదా! ఇప్పుడు చాలా మంది అది పాటిస్తున్నారు కొంచెం మార్పులు చేర్పులతో.16 గంటల ఫాస్టింగ్ అంటారు.8గంటలు ఏమైనా తినవచ్చు,ఎంతైనా తినవచ్చు.కానీ ఆఖరున తిన్నప్పటినుంచి 16 గంటలు ఏమీ తినకూడదు. ఇంకా కొంతమంది కొన్ని రోజులు అనుకుని నీళ్ళు మటుకే తాగుతారు.ఒక్క పొద్దు వుండటం ఒంటికి మంచిది అని తెలుసుకున్నారన్న మాట.మన పెద్దలు చెప్తారు కదా...లంఖణం దివ్యౌషథం అని. వీపు పట్టుకున్నా,మెడ పట్టుకున్నా,నడుము పట్టుకున్నా,నేల పైన పండుకుంటే తగ్గుతాయి కదా.అంటే భూశయనం మంచిదే కదా!!!

జిహ్వచాపల్యం…..అవసరమా?

ఇంట్లో అమ్మలు,అమ్మమ్మలు,అత్తలు,నానమ్మలు వుండి పూట పూటకు రుచులు రుచులుగా చేసి పెడుతుంటే,ప్రతి ఒక్కరికీ జిహ్వ చాపల్యం ఉండి తీరాల్సిందే.కానీ ఇప్పుడు పరిస్థితులు అలాగ లేవు చాలా ఇండ్లలో.అప్పుడు పరిస్థితి ఏంది?క్షణాల్లో పొద్దున టిఫిన్ అయిపోవాలి,కడుపులోకి కూడా పోవాలి.మధ్యాహ్నం లంచ్ కి గబ గబా ఏదో ఒకటి కుక్కుకుని,మళ్ళీ సీట్ లోకి వెళ్లి పని చూసుకోవాలి.ఈ పరిస్థితులలో రుచులకు చోటు ఏది?మన వాళ్ళు ఈ మధ్య ఆరోగ్యానికి పెద్ద పీట వేస్తున్నారు.మంచి పరిణామం.నథింగ్ వైట్ అనే ఉద్యమం బాగా నడుస్తుంది.అంటే పాలు,చక్కెర,పిండి పదార్థాలు,బియ్యం లాంటివి వద్దు అని.ఇంకో వర్గం నూనెలు వద్దు,కొలెస్ట్రాల్ ఎక్కువ అయితే కష్టం అంటుంది.ఇవన్నీ తప్పని కాదు కానీ మరీ భయపడి ఎండుకు పోకూడదు కదా. ఇప్పుడు చద్దెన్నాలు తినేవాళ్లు లేరు.ఇడ్లీ దోసెలు వీకెండ్ కి జరిగిపోయాయి చాలా మంది ఇండ్లలో.రాగి జావ,గ్రిట్స్,ఓట్స్,ఫ్రూట్స్ ఇప్పుడు బ్రేక్ఫాస్ట్ ఐటమ్స్. రుచులు రుచులుగా చేస్తే ఒకటి తినాల్సింది నాలుగు తింటాము.ఉప్పు వేస్తే బీపీ అంటాము.చక్కెర వేస్తే షుగర్ అంటాం.కారం వేస్తే కడుపులో మంట అంటాము.అయితే ఇప్పుడు ఎలా? అందుకనే ప్రతిదీ చిన్నప్పటి నుంచీ మితంగా తీసుకుంటే, చాలా ఆరోగ్య సమస్యలు నుండి బయట పడవచ్చు.ఇంకో రెండు ముద్దలు తింటే కడుపు నిండుతుంది అంటే,ఇప్పుడే ఆపెయ్యాలి.చిన్నప్పుడు మా బాబు(నాన్న)చెప్పేవాడు.కడుపులో సగం అన్నం ఉండాలి.పావు భాగం నీళ్లు ఉండాలి.మిగిలిన పావు భాగం కాళీగా ఉండాలి.రుచిగా తినకూడదు అని కాదుకానీ,ఆరోగ్యం పట్ల కూడా అవగాహన పెంచుకుంటే బాగుంటుందిమనందరమూ.

మతిమఱుపు...దీనికి అంతం లేదా?

ఒకప్పుడు నాకు చాలా ఆశ్చర్యంగా వుండేది మనుష్యులు ఊరకనే ఎలా మరచి పోతుంటారు అని.చాలా సార్లు వాళ్ళు అబద్ధం చెబుతున్నారేమోననే అనుమానం ఉండేది.ఎందుకంటే నాకు ఊహ తెలిసినప్పటినుంచి ప్రతి చిన్న విషయం ఇప్పటికీ గుర్తు ఉంది.మరి ఈ మధ్యలో జరిగిన విషయాలు ఎవరైనా ఎలా మరచి పోతారు అంత తొందరగా?
కానీ ఈ యక్షప్రశ్నలన్నీ కాలక్రమేణా కరిగిపోయాయి.ఇప్పట్లో విషయాలు గుర్తుంటే గొప్ప.అన్నం తిందామని వంటింట్లోనుంచి అన్ని గిన్నెలు తెచ్చుకుంటాను.తినేసిన తర్వాత గిన్నెలు తీసేటప్పుడు చూస్తే కూర అంతా అలానే వుంటుంది.అంటే కూర వేసుకోవటం మరిచి పోయానన్నమాట.మొన్న ఈ మధ్య పాలు కాచడం తప్పిస్తే వేరే పని లేదు వంటింట్లో.పట్టుమని పది నిముషాలు వుంటే సరిపోతుంది అని స్టవ్వు వెలిగించాను.రెండో నిముషంలో పక్కనే వుండే పళ్ళెంని అంట్లలో వేసే దానికి అటు తిరిగాను.ఇంక మర్చిపోయి వరండాలోకి వచ్చేసాను.హాయిగా వుయ్యాలలో కూర్చుని పేపరు చదువుతున్నాను.తర్వాత ఎప్పటికో మాడు వాసన వస్తుంటే అప్పుడు గుర్తొచ్చి వంటింట్లోకి పరుగులు తీసాను.ఏముంది?పాలు అన్నీ పొంగి పోయి,గిన్నె మాడి మసి అయిపోయి వుంది!
ఈరోజు మా ఎదురింటి స్నేహితురాలు వచ్చింది.ఆరు బయట చల్ల గాలికి కూర్చుని అరగంట,గంట పిచ్చాపాటి మాట్లాడుకున్నాము.సరే అని ఇంక బయలుదేరింది.సగం దూరం వెళ్ళి మళ్ళీ తిరిగి వస్తుంది.ఏమైందే?దేనికి అని అడుగుతూ ఎదురు వెళ్లాను.మాములుగా తను వచ్చినప్పుడు అంతా తాళాలో,కళ్ళద్దాలో మరిచిపోతుంటుంది.నా మాస్క్ మరిచి పోయానే అనింది.అది కూర్చున్న కుర్చీలో చూసా.ఏమీ కనపడలేదు.కింద ఏమైనా పడిందేమోనే అంటూ దాని తట్టు చూశా.ఆఖరుకు దాని ముఖానికి వుంది మాస్క్!అందరము పది నిముషాలు మా మా మతిమఱుపులకు నవ్వుకున్నాము.

భయం!అంత అవసరమా?

భయం కి పెద్ద పెద్ద కారణాలు అఖ్ఖరలేదు.పెద్ద పెద్ద పోటుగాళ్ళు అనుకునే వాళ్ళు కూడా చాలా చిన్న చిన్న విషయాలకు భయపడుతుంటారు.ఎదుటి వాళ్ళ భయం మనకు చాలా చిన్నది,అర్థం లేనిది అవిపిస్తుంటుంది.చాలా ఎక్కువ చేస్తున్నారు అని అసుకుంటుంటాము చాలా సార్లు.నా విషయానికి వస్తే నాకు చీకటి అంటే భయం లేదు.బల్లులు,పిల్లులు అంటే భయం లేదు.ఎదురుగా ఉండేది ఎవరైనా లెక్క చేయను అని పేరు.ఎంత మాటంటే అంత మాట అనేస్తాను ముందు వెనక ఆలోచించకుండా.
అలాంటిది నేను ఒక సారి ఈ భయం బారిన పడ్డాను.ఒక రోజు రాత్రి పూట నిద్రలో మంచం పైనుంచి క్రిందకు పడ్డాను.మంచి నిద్రలో ఉన్నట్లు వున్నాను.ధన్ మని పడ్డాను.అసలు ఒక క్షణం అర్థం కాలేదు.ఎముకలు విరిగాయి అనిపించింది.కడుపులో  ఏదో అతలాకుతలం అయింది అనుకున్నాను.ఒక అయిదారు నిముషాలు కదల లేక పోయాను.నోట్లోనుంచి మాట కూడా రాలేదు.ఇక అంతే అనుకున్నాను.చిన్నగా ఎప్పటికో సర్దుకోని మంచం పైకి వచ్చి పడుకున్నాను.
ఇక అప్పటి నుంచి మొదలు అయింది భయం నాకు.మంచం మీద పడుకుంటే సరిగ్గా మంచి నిద్ర పట్టేటప్పుడు మెలకువ వచ్చేస్తుంది.ఇలా ఒక రోజు కాదు,ఒక వారం కాదు,ఒక నెల కాదు.నిద్ర పోవాలంటే భయం మళ్ళీ ఎక్కడ పడి పోతానేమోనని.ఇంక ఆఖరికి నేను గోడ తట్టు పడుకోని మా అమ్మాయిని ఇవతల తట్టు పండుకోమనేదాన్ని.అంటే నిద్రలో ఒక వేళ పడ్డా గోడ అడ్డం వుంటుంది.ఇంకో తట్టు మా అమ్మాయి అడ్డం వుంటుంది.ఈ భయం పోయేదానికి ఎన్నో ఏళ్ళు పట్టింది.ఇదంతా జరిగింది నా చిన్నప్పుడు కాదు.ఏభైలలోకి వచ్చినప్పుడు.
అప్పుడు కానీ నాకు అర్థం కాలేదు ఎదుటి వాళ్ళ భయాలను తక్కువగా చూడకూడదని.

పళ్ళు ఊడటం అంత వీజీ కాదు!

చిన్నప్పుడు పళ్ళు ఊడితే కొత్తగా మంచి పళ్ళు వస్తాయన్నారు
ఇప్పుడు పళ్ళు ఊడితే టూత్ ఫెయిరీ వచ్చి గిఫ్ట్ యిస్తుంది అంటున్నారు
మనుమలు,మనుమరాళ్ళు
ఇప్పుడు నా పళ్ళు ఊడితే  డెంటిస్టులు పన్నుకు మూడు వేలు
పూర్తి సెట్టుకు ముప్పై వేలు అంటున్నారు
ఊపిరి ఆపబోయి పన్ను ఊడ పీకామని తలలు బాదుకుంటున్నారు
దిక్కు తోచని ఈ మాయదారి యమభటులు!!!

నేనెవరిని?

ఇంట్లో అందరూ తెల్లగా అందంగా వుంటారు
నేనొక్కదాన్నే సాదా సీదా
నేనెవరిని?
అన్నయ్యలు,అక్కయ్యలు ఎత్తిన పుస్తకం దించకుండా చదువుతారు
నాకేమో డాన్సులు,డ్రామాలు,ఉరుకులు,పరుగులు
నేనెవరిని?
ఇంట్లో అందరూ డాక్టర్లు,గజిటెడ్ ఆఫీసర్లు
నేనేమో చిన్నపాటి గుమాస్తాను
నేనెవరిని?
ఆఫీసులో మేనేజర్ తో అందరూ కరచాలనాలు,సలాములు
నాకైతే మేనేజరు,స్కావెంజరు ఒకటే
నేనెవరిని?
ఆడపిల్లలందరు సిగ్గుల మొగ్గలు,చిగురుటాకులు
నేనేమో కఠినంగా మగరాయుడిలాగ
నేనెవరిని?
అందుకేనేమో ఇంట్లో వాళ్ళకి black sheep of the family
బయటవాళ్ళకి fish out of water ని
భేష్!I welcome it!

అవును నేను ఆమ్మాయినే

అసలే అందగత్తెను కాను
ఇప్పుడైతే మరీను
అయినా నేను అమ్మాయినే!

అసలే ఛాయ తక్కువ
ఇప్పుడు మరీ ఎక్కువ
అయినా నేను అమ్మాయినే!

అప్పుడు పళ్ళు ఊడితే గట్టి పళ్ళు వస్తాయని ఆశ
ఇప్పుడు కట్టుడు పళ్ళదే మహర్దశ
అయినా నేను అమ్మాయినే!

అప్పట్లో నడుమును దాటే జడ
ఇప్పట్లో దాటనంటుంది మెడ
అయినా నేను అమ్మాయినే!

అప్పుడు కళ్ళలో మెరుపు
ఇప్పుడు ఒళ్ళంతా మతిమరుపు
అయినా నేను అమ్మాయినే!

అప్పట్లో నడవమంటే పరుగు
ఇప్పట్లో నడవడం ఎలాగు?
అయినా నేను అమ్మాయినే!

అప్పట్లో విల్లంబులా వంగితే గొప్ప
ఇప్పట్లో నిటారుగా నిలవాలంటే ...అబ్బ!
అయినా నేను అమ్మాయినే!

అప్పుడు అమ్మాయిని
ఆ తర్వాత అమ్మను
ఇప్పుడు అమ్మమ్మను,నాన్నమ్మను
అయినా నేను అమ్మాయినే!

లాలాజలము ఎక్కడ ఊరును?

సంవత్సరం పరీక్షలు మళ్ళీ వచ్చాయి.ఈ రోజు ప్రశ్న ఏందంటే....లాలా జలము ఎక్కడ ఊరును?ఆలోచించా.నోట్లో ఏమైనాఊరుతుందా?ఉహూ.అసలు ఊరదు.నోట్లో ఉమ్మి కదా ఉండేది.అయినా కాకుండా ఇదేమైనా మూడు నెలల పరీక్షలా?కాదు కదా.జవాబు నోరు అని వచ్చే సులభమైన ప్రశ్న వచ్చేదానికి.దీనిజవాబు బాగా కష్టమైనది వుంటుంది.బాగా ఆలోచించి రాయాలి.అసలు తొందర పడకూడదు.ఇవి ఏమీ ఆరు నెలల పరీక్షలు కాదు కడుపు,చిన్న పేగులు అని రాసేదానికి.ఖచ్చితంగా దీని జవాబు పెద్దపేగులు అయివుంటుంది.ఈ జవాబు రాస్తుంటే నా మొహంలో  గర్వంతో కూడిన చిన్న నవ్వు.ఈ దెబ్బ తో ఈ సారి మొదటి మార్క్ నాకే.ఎవరూ నా లాగా ఇంత ఆలోచించి ఇంత సరైన జవాబు రాసి వుండరు.పరీక్ష రాసి ఇంటికి వచ్చా.రాగానే ఇంట్లో వాళ్ళు ప్రశ్నలు.ఏమి అడిగారు.ఏమి రాశావు అని.వరసగా గబగబా చెప్పేసా.ఈ ప్రశ్నకు జవాబు చెప్పగానే అందరూ అవాక్కయ్యారు.ఆఁ!!!అంటూ.తలలు పట్టుకున్నారు.ఇంట్లో ఇంతమంది డాక్టర్లు వుంటే నువ్వు ఈ సమాధానం రాసేది ఏందే అంటూ. లాలాజలము నోట్లో ఊరుతుందట!నాకు తెలుసు.వాళ్ళకు కుళ్ళు.నేను అన్నీ బాగా రాశానని.వీళ్ళతో ఖా కొట్టేయాలి.అసలు మాట్లాడకూడదు అని నిర్ణయించేసుకున్నా.వాళ్ళందరినీ కోపంగా ఒక సారి చూసి వంటింట్లోకి వెళ్ళా అమ్మా అన్నం పెట్టమ్మా అని అంటూ.

కప్ప పిల్లలు ఇంత ముచ్చటగా వుంటాయా?

ఒక సారి చాలా పెద్ద వానలు వచ్చాయి.పక్కన వుండే వెంకటేశ్వర స్వామి గుంట కూడా పొంగి పోయింది.నీళ్ళు అన్నీ మా ఇండ్ల ముందర నాలుగు ఐదు రోజులు నిలబడి పోయాయి.చేపలు డుబుక్కు డుబుక్కు అంటూ ఎగిరెగిరి పడుతుండేవి.అదంతా చూసే దానికి భలే ముచ్చటగా వుణ్ణింది.ఒక వారానికి నీళ్ళు అన్నీ ఇంకి పోయాయి.పొద్దున్నే లేచి చూసేటప్పటికి ఇంటి ముందర,ఆరు బయట అంతా చిట్టి చిట్టి కప్ప పిల్లలు!అన్నిటికీ బుజ్జి బుజ్జి తోకలు!అన్నీ కలగా పులగంగా ఎగురుతూ,దూకుతూ వున్నాయ్!వాటిని తప్పించుకొని ఎక్కడ కాలు పెట్టాలో అర్థంకావటంలేదు.గబుక్కున వాటి పైన కాలు వేస్తానేమో,అవి ఎక్కడ చచ్చి పోతాయో అని ఇంట్లో నుంచి కాలే బయట పెట్టలేదు కొన్ని రోజులు.గడప దగ్గర కూర్చుని వాటిని వింతగా చూస్తుండే దానిని.